Lübnan'ın güney kıyılarında nesli tehlike altındaki deniz kaplumbağalarını korumak için yıllardır mücadele eden 45 yaşındaki çevreci Mona Halil, İsrail'in düzenlediği bir hava saldırısında ağır yaralanarak hayatını kaybetti. Halil, saldırı anında yıllardır üzerinde çalıştığı ve ayrılmaya yanaşmadığı Mansuri sahilindeydi. Olay, İsrail ile Hizbullah arasında tırmanan çatışmaların sivil kayıplara yol açtığı bir dönemde meydana geldi.
Çevre aktivistinin özverili mücadelesi
Mona Halil, Lübnan'ın güneyindeki Mansuri sahilinde yeşil deniz kaplumbağalarının yuvalama alanlarını korumak için 2019 yılından bu yana gönüllü olarak çalışıyordu. Bölge, her yıl yüzlerce yeşil deniz kaplumbağasının yumurtlamak için geldiği, Akdeniz'deki en önemli yuvalama alanlarından biri olarak kabul ediliyor. Halil, sahili korumak için yerel halkı bilinçlendiriyor, kaplumbağa yuvalarını işaretliyor ve kaçak avcılığa karşı mücadele ediyordu.
İsrail saldırıları yoğunlaştığında, çevre aktivistleri ve bölge sakinleri sahili terk etmeye başlamıştı. Ancak Halil, kaplumbağaların korunması için sahilde kalmaya kararlıydı. Arkadaşlarına ve ailesine, "Bu canlılar benim ailem gibi. Onları bırakıp gidemem" dediği aktarılıyor. Saldırı anında, üzerinde çalıştığı bir yuvayı işaretlerken vuruldu. Olay yerinde ilk müdahalesi yapılan Halil, kaldırıldığı hastanede tüm çabalara rağmen kurtarılamadı.
Savaşın çevreye ve sivil topluma yıkıcı etkisi
Mona Halil'in ölümü, sadece Lübnan'da değil, uluslararası çevre topluluğunda da büyük üzüntü yarattı. Yeşil deniz kaplumbağaları, Akdeniz'de nesli tükenmekte olan türler arasında yer alıyor ve Lübnan kıyıları, bu türün hayatta kalması için kritik öneme sahip. Çatışmalar nedeniyle bölgedeki kaplumbağa yuvalarının büyük bir kısmının yok olduğu veya terk edildiği belirtiliyor.
İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar, özellikle güney Lübnan'da sivil altyapıyı ve doğal yaşamı ciddi şekilde etkiliyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, son haftalarda yüzlerce sivil hayatını kaybetti, binlerce kişi yerinden edildi. Çevre aktivistleri, savaşın ekosistem üzerindeki uzun vadeli etkilerine dikkat çekerken, Halil'in ölümünün bu yıkımın bir sembolü haline geldiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mona Halil'in trajik ölümü, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Doğu Akdeniz'de çatışmaların çevre ve sivil toplum üzerindeki tahripkar etkisini bir kez daha gündeme getiriyor. Türkiye, bölgedeki deniz kaplumbağası yuvalama alanlarına ev sahipliği yapan bir ülke olarak, bu tür olayların Akdeniz ekosistemine verdiği zararı yakından takip etmelidir. Ayrıca, Lübnan'daki insani krizin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve göç politikaları açısından yeni riskler oluşturabilir. Ankara'nın, çatışmaların durdurulması ve sivil kayıpların önlenmesi için diplomatik girişimlerini artırması beklenir.
