Lübnan'da Hizbullah ile İsrail arasında aylardır süren çatışmalarda ateşkes ilan edilmesine karşın, sağlık ekipleri ve gazetecilere yönelik saldırılar devam ediyor. Sivil toplum kuruluşları, ateşkesin uygulanmadığını ve özellikle güney Lübnan'da tıbbi personelin hedef alındığını bildiriyor. İsrail'in 2 Mart'ta Hizbullah'ın İran'ın dini liderinin öldürülmesine misilleme olarak roket atmasıyla başlayan çatışmalarda, şu ana kadar 3.900'den fazla kişi hayatını kaybetti ve ülke nüfusunun yüzde 20'si evlerini terk etmek zorunda kaldı. Ateşkes, sivillerin korunması ve insani yardımın ulaştırılması için uluslararası toplumun yoğun çabaları sonucu sağlanmış olsa da, sahada durum hâlâ kritik.
Ateşkesin İhlali: Sağlıkçılara ve Medyaya Yönelik Saldırılar
Lübnanlı sivil toplum kuruluşları, ateşkesin ardından sağlık ekiplerinin ve gazetecilerin hedef alınmasını kınayan ortak bir bildiri yayımladı. İnsan Hakları İzleme Örgütü de dahil olmak üzere birden fazla kuruluş, İsrail güçlerinin güney Lübnan'da bir ambulansı vurduğunu ve en az iki sağlık çalışanının yaralandığını belgeledi. Gazetecilere yönelik saldırılar da arttı; bir haber ekibi, ateşkes bölgesinde görev yaparken İsrail askerleri tarafından alıkonuldu ve ekipmanlarına el konuldu. Bu olaylar, ateşkesin uygulanmasına yönelik ciddi endişeler yaratıyor. Birleşmiş Milletler Lübnan Özel Koordinatörü, “Ateşkesin tüm taraflarca tam olarak saygı gösterilmesi, sivil kayıpların önlenmesi ve insani erişimin sağlanması için elzemdir” açıklamasını yaparken, Hizbullah'ın da ateşkese rağmen bazı bölgelerde askeri varlığını sürdürdüğü iddia ediliyor.
İsrail ise saldırıların, ateşkes hükümlerine uymayan Hizbullah militanlarına yönelik olduğunu savunuyor. İsrail Savunma Kuvvetleri'nden yapılan açıklamada, “Hizbullah'ın ateşkesi ihlal eden her türlü faaliyetine karşı gerekli önlemler alınacaktır” denildi. Ancak sivil toplum kuruluşları, bu tür operasyonların ayrım gözetmeksizin sivilleri ve sağlık personelini hedef aldığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran-İsrail Gerilimi ve Lübnan'ın Kırılganlığı
Lübnan'daki çatışma, bölgesel bir savaşa dönüşme potansiyeli taşıyor. Hizbullah'ın İran'ın dini liderine yönelik suikastı bahane ederek savaşa girmesi, Lübnan'ı yeniden İran-İsrail rekabetinin odağı haline getirdi. Ateşkese rağmen, İsrail'in Suriye ve Lübnan sınırındaki askeri yığınağı devam ediyor. Bu durum, İran destekli milislerin de bölgedeki faaliyetlerini artırmasına neden oldu. BM verilerine göre, çatışmalar nedeniyle Lübnan'da yaklaşık 1.5 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumda ve ülkenin altyapısı büyük zarar gördü. Ekonomik kriz, çatışmalarla daha da derinleşti; Lübnan lirası dolar karşısında rekor seviyelere düştü ve enflasyon üç haneli rakamlara ulaştı.
Küresel düzeyde, Lübnan'daki kriz ABD ve Avrupa Birliği'nin dikkatini çekiyor. ABD, ateşkesin korunması için İsrail ve Hizbullah arasında dolaylı müzakereleri teşvik ederken, Fransa, sivil kayıpları azaltmak için insani koridorlar oluşturulmasını önerdi. Ancak Rusya'nın Ukrayna savaşı, Batı'nın Orta Doğu'ya odaklanmasını zorlaştırıyor, bu da krizin çözümünü geciktiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki ateşkes ihlalleri ve artan sivil kayıplar, Türkiye'nin güvenliği ve dış politikası açısından önemli yansımalar taşıyor. Türkiye, bölgede istikrarsızlığın yayılmasını engellemek için diplomatik inisiyatifler yürütüyor; ancak İran ve İsrail arasındaki gerilim, Türkiye'nin denge politikasını zorluyor. Ayrıca, Lübnan'daki insani kriz, Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı Suriyeli mültecilere ek olarak yeni bir göç dalgası yaratma riski taşıyor. Ekonomik olarak, Lübnan'da istikrarın bozulması, Türk şirketlerinin bölgedeki yatırımlarını ve ticaretini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, BM ve İİT çerçevesinde ateşkesin güçlendirilmesi ve insani yardımın artırılması için çaba göstermeye devam etmektedir.
