Lübnan ve İsrail heyetleri, ABD arabuluculuğunda İtalya'nın başkenti Roma'da bir araya gelerek, deniz sınırı anlaşmazlığının çözümüne yönelik 'pilot bölgeler' oluşturulması konusunu masaya yatırdı. Görüşmeler, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden sınır ihtilafında somut bir ilerleme kaydedilmesi amacıyla düzenlendi. Taraflar, belirlenen pilot bölgelerde teknik ve güvenlik konularında işbirliği yaparak, daha geniş kapsamlı bir anlaşmaya zemin hazırlamayı hedefliyor.
Görüşmelerin Arka Planı
Lübnan ile İsrail arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığı, Doğu Akdeniz'de doğalgaz arama faaliyetleri nedeniyle önemli bir gerilim kaynağı olmuştur. Özellikle Lübnan'ın deniz yetki alanında yapılması planlanan enerji aramaları, iki ülke arasında diplomatik krize yol açmıştı. ABD, bu anlaşmazlığın çözümü için uzun süredir arabuluculuk yapıyor. Geçtiğimiz yıllarda yapılan müzakerelerde ABD'nin sunduğu harita teklifi tartışmalara neden olmuş, Lübnan tarafı teklif edilen sınırın kendi egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüştü. Roma görüşmeleri, tarafların teknik düzeyde bir araya gelerek pilot bölgelerde uzlaşı arayışının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, bölgesel bir güç mücadelesinin odağında yer alıyor. Doğalgaz rezervleri, Türkiye, Yunanistan, Mısır, İsrail, Lübnan ve Kıbrıs gibi aktörler arasında yeni ittifaklar ve gerilimler yaratıyor. Lübnan-İsrail anlaşmazlığının çözümü, bölgedeki enerji işbirliğinin önünü açabilir ve istikrarı artırabilir. Ancak, iki ülke arasındaki tarihsel düşmanlık ve Hizbullah faktörü, sürecin hassasiyetini korumasına neden oluyor. ABD'nin arabuluculuğu, bölgede nüfuzunu sürdürme çabası olarak da okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları ve enerji kaynakları konusunda kendisini dışlayan anlaşmalara karşı çıkmaktadır. Lübnan-İsrail görüşmeleri, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Pilot bölge uygulaması, Türkiye'nin Mavi Vatan doktrini ile çelişen bir emsal oluşturabilir. Ankara, Doğu Akdeniz'deki herhangi bir anlaşmanın kendi kıta sahanlığını ve Kıbrıs Türklerinin haklarını dikkate alması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle Türkiye, Roma görüşmelerinin sonuçlarını yakından takip etmekte ve gerektiğinde diplomatik girişimlerde bulunabileceği sinyali vermektedir.
