Lübnan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hizbullah örgütüyle mücadele için Suriye’nin devreye sokulması yönündeki tartışmalı önerisini kesin bir dille reddetti. Lübnan Adalet Bakanı Adel Nassar, CNN’e verdiği röportajda, “Lübnan yıllardır dış müdahalelerden acı çekiyor” diyerek ülkesinin egemenliğine vurgu yaptı. Bu açıklama, Trump’ın 2017 yılında Suudi Arabistan’da düzenlediği zirvede sarf ettiği ve bölgede büyük yankı uyandıran sözlerine karşılık olarak geldi. Trump, o dönemde Arap liderlere hitaben yaptığı konuşmada, İran’ın bölgedeki nüfuzunu kırmak için Suriye’nin Hizbullah’ı “halletmesi” gerektiğini ifade etmişti. Ancak Lübnan yönetimi, bu öneriyi egemenlik haklarına bir müdahale olarak değerlendirerek geri çevirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Trump’ın sözleri, İran’ın bölgesel nüfuzuna karşı sert bir tavır alan ABD politikasının bir parçası olarak görülüyor. Hizbullah, İran’ın en önemli vekil güçlerinden biri olarak kabul ediliyor ve Suriye iç savaşında Beşar Esad rejimine askeri destek sağlıyor. Trump yönetimi, İran’ın bölgedeki etkisini azaltmak için Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleriyle iş birliği yaparken, Suriye’nin Hizbullah’a karşı harekete geçmesi gerektiğini ima etmişti. Ancak Lübnan Adalet Bakanı Nassar, bu önerinin kabul edilemez olduğunu belirterek, “Lübnan, kendi iç işlerine karışılmasına asla izin vermeyecek. Hizbullah, Lübnan siyasetinin bir gerçeği, ancak bu dış güçlerin müdahalesine açık kapı bırakmaz” dedi. Nassar ayrıca, Lübnan’ın uzun yıllardır hem İsrail hem de diğer bölgesel aktörler tarafından işgal ve müdahaleye maruz kaldığını hatırlattı.
Hizbullah, Lübnan’da hem silahlı bir örgüt hem de siyasi bir parti olarak faaliyet gösteriyor. Örgüt, İran’ın desteğiyle büyük bir askeri kapasiteye sahip ve Lübnan hükümeti içinde de önemli bir güç unsuru. Trump’ın önerisi, Suriye’nin Hizbullah’ı kontrol altına almasını öngörüyordu, ancak Suriye yönetimi de Hizbullah ile yakın ittifak içinde. Esad rejimi, iç savaşta Hizbullah’ın askeri desteği sayesinde ayakta kalabildi. Bu nedenle, Trump’ın çağrısı hem Lübnan hem de Suriye açısından gerçekçi bulunmadı. Lübnanlı yetkililer, bu tür önerilerin bölgedeki istikrarsızlığı daha da derinleştireceğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın bu çıkışı, ABD’nin Ortadoğu politikasında İran karşıtı cepheyi güçlendirme çabasının bir yansıması. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İran’ın bölgesel nüfuzuna karşı ABD ile iş birliği yaparken, Lübnan gibi ülkeler bu yarışta sıkışmış durumda. Hizbullah, Lübnan’daki siyasi dengelerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda ve örgütün etkisizleştirilmesi, ülkenin iç savaş sonrası hassas yapısını altüst edebilir. Öte yandan, Suriye’nin Hizbullah’a karşı harekete geçmesi, Esad rejiminin kendi varlığını tehdit eden bir adım olurdu.
Bölgesel uzmanlar, Trump’ın önerisinin gerçekçi olmadığını ve daha çok sert söylem üretmeye yönelik olduğunu belirtiyor. Lübnan’ın bu konudaki tutumu, uluslararası toplumda da destek buluyor. Birçok ülke, Lübnan’ın egemenliğine saygı duyulması gerektiğini vurguluyor. Ancak İsrail, Hizbullah’ın güney sınırlarında oluşturduğu tehdit nedeniyle Trump’ın söyleminden memnuniyet duyduğunu ifade etti. Buna karşın, Hizbullah’ın siyasi kanadı, Trump’ın sözlerini “küstahça ve müdahaleci” olarak nitelendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan’ın egemenliğine saygı duyulması gerektiği yönündeki tutumu desteklemektedir. Ankara, bölgedeki İran nüfuzuna karşı ihtiyatlı bir denge politikası izlerken, Hizbullah’ın terör örgütleri listesinde yer almasına rağmen Lübnan’ın iç işlerine karışılmasına da karşı çıkmaktadır. Bu gelişme, Türkiye’nin Ortadoğu’daki dış politika anlayışıyla örtüşmektedir: bölgesel istikrarı bozacak söylemler yerine diyalog ve egemenlik ilkelerinin ön planda tutulması. Ayrıca, Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığı ve İran’la zaman zaman yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, Trump’ın bu tür söylemleri Ankara’yı dolaylı olarak etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir. Ancak Türkiye, kendi güvenlik çıkarları doğrultusunda hareket ederek bu tür dış kaynaklı müdahale çağrılarına mesafeli yaklaşmaktadır.
