Lübnan'ın güneyinde, İsrail sınırını belirleyen ve halk arasında "Sarı Hat" olarak bilinen hattın hemen yanı başında yaşayan binlerce insan, her an patlak verebilecek bir çatışmanın gölgesinde günlük yaşam mücadelesi veriyor. Middle East Eye'ın haberine göre, bölgede süregelen gerginlik, sadece fiziksel yıkım değil, aynı zamanda derin bir ruhsal çöküşü de beraberinde getiriyor. Psikologlar ve yerel sağlık görevlileri, sürekli tetikte olma halinin, uykusuzluğun ve travmanın bölge halkında yaygın bir ruh sağlığı krizine dönüştüğü uyarısını yapıyor.
Gerginliğin Arka Planı ve Günlük Hayat
Sınır hattı, 2006'daki İsrail-Lübnan savaşından bu yana Birleşmiş Milletler tarafından çizilen ve gayri resmi olarak "Mavi Hat" olarak adlandırılan sınırın hemen Lübnan tarafında yer alıyor. Ancak son yıllarda İsrail'in inşa ettiği güvenlik bariyeri ve sık sık yaşanan ihlaller, bölge sakinleri için "Sarı Hat" adı verilen fiili bir ayrım çizgisi yaratmış durumda. Bu hattın yakınında yaşayan köylüler, tarlalarına gitmekte, çocuklarını okula göndermekte ve hatta evlerinin pencerelerinden dışarı bakmakta bile zorlanıyor. Her an bir saldırı veya bombardıman korkusuyla yaşamak, günlük rutinleri alt üst ediyor.
Middle East Eye'a konuşan yerel bir psikolog, "İnsanlar sürekli bir savaş hali içinde. En ufak bir ses, bir uçak geçişi veya uzaktan gelen bir patlama sesi, panik atakları tetikliyor. Çocuklar altını ıslatıyor, yetişkinler uyuyamıyor. Bu, kolektif bir travma" diyor. Bölgede sağlık altyapısı zaten zayıf; ruh sağlığı hizmetlerine erişim neredeyse imkânsız. Birçok kişi, yaşadığı stres ve kaygıyı bastırmak için reçetesiz satılan sakinleştiricilere veya alkole yöneliyor. Kadınlar ve çocuklar ise en kırılgan gruplar arasında yer alıyor; okulların sık sık tatil edilmesi veya sığınaklara dönüştürülmesi, eğitimi de sekteye uğratıyor.
Uluslararası yardım kuruluşları, bölgede acil psikososyal destek programları başlatmış olsa da, ihtiyacın büyüklüğü karşısında bu çabalar yetersiz kalıyor. Lübnan hükümeti ise ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle ruh sağlığı hizmetlerine kaynak ayırmakta zorlanıyor. Uzmanlar, uzun vadede tedavi edilmeyen travmanın intihar, madde bağımlılığı ve toplumsal şiddet gibi ciddi sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Lübnan-İsrail sınırındaki durum, sadece iki ülke arasındaki bir mesele değil; Orta Doğu'nun kırılgan dengeleri açısından da kritik bir önem taşıyor. İsrail'in kuzey sınırında güvenlik endişeleri devam ederken, Hizbullah'ın varlığı ve son dönemde artan karşılıklı tehditler, bölgeyi yeni bir savaşın eşiğine getirebilir. Son aylarda İsrail ve Hizbullah arasında yaşanan düşük yoğunluklu çatışmalar, sınır köylerinde yaşayan sivillerin hayatını daha da zorlaştırdı. Uluslararası toplum, tarafları itidale çağırsa da, kalıcı bir çözüm bulunmuş değil.
Bu durum, geniş anlamda Orta Doğu'daki istikrarsızlığın bir yansıması. Suriye iç savaşı, İran-İsrail gerilimi ve Filistin meselesi gibi bölgesel çatışmalar, Lübnan'ı da derinden etkiliyor. Lübnan, zaten yıllardır süren ekonomik çöküş, siyasi kriz ve pandemi sonrası toparlanma çabalarıyla boğuşurken, bir de güney sınırındaki bu psikolojik savaşla mücadele ediyor. Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlar, bölgede insani yardım ve ruh sağlığı desteğini artırmak için çağrılar yapıyor, ancak finansman yetersizliği ve erişim zorlukları nedeniyle somut adımlar sınırlı kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan-İsrail sınırındaki istikrarsızlık ve derinleşen insani kriz, Türkiye'yi birkaç açıdan yakından ilgilendiriyor. Öncelikle, Türkiye, Lübnan ile tarihi ve kültürel bağlara sahip; bölgede yaşanan her türlü çatışma, Türkiye'nin güney sınırlarında da yankılanma potansiyeli taşıyor. Olası bir İsrail-Hizbullah savaşı, milyonlarca mültecinin yeniden hareketlenmesine ve Türkiye'ye yeni göç dalgalarına yol açabilir. Ayrıca, Türkiye, bölgede istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerde bulunuyor; Lübnan'daki siyasi ve ekonomik krizin çözümü, Doğu Akdeniz'deki dengeler açısından da kritik. Türkiye'nin insani yardım kuruluşları, bölgede ruh sağlığı dahil çeşitli alanlarda destek sağlıyor, ancak artan ihtiyaç karşısında uluslararası işbirliği şart. Sonuç olarak, Lübnan'daki bu sessiz kriz, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve dış politika öncelikleri arasında yer almayı sürdürecek.
