İsrail işgali altındaki Güney Lübnan'ın derinliklerindeki Hristiyan kasabalara doğru ilerleyen Birleşmiş Milletler barış gücü araçları, bombalanmış binaların arasından geçerken yoldaki tek araç konvoyuydu. Rmeich kasabası sakinleri, UNIFIL'in olası çekilmesinin kendilerini İsrail ve Hizbullah arasında savunmasız bırakacağı endişesini taşıyor.
Lübnan'ın güneyinde, İsrail sınırına yakın Hristiyan kasabası Rmeich'te yaşayanlar, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (UNIFIL) askerlerinin bölgeden ayrılması durumunda kendilerini İsrail ordusu ile Hizbullah arasında sıkışmış hissedeceklerini belirtiyor. 1978'den bu yana bölgede konuşlandırılan UNIFIL, son dönemde artan İsrail saldırıları ve Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaların gölgesinde görevini sürdürmeye çalışıyor. Ancak uluslararası toplumda UNIFIL'in etkinliği tartışılırken, olası bir çekilme senaryosu bölgede yaşayan siviller için yeni bir belirsizlik yaratıyor.
UNIFIL'in Tarihçesi ve Mevcut Durumu
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 425 ve 426 sayılı kararlarıyla 1978 yılında kurulan UNIFIL, İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini sağlamak ve bölgede barışı korumak amacıyla görevlendirildi. 2006 yılındaki İsrail-Hizbullah savaşının ardından görev tanımı genişletilen UNIFIL, Lübnan ordusuna destek vermek ve silahlı grupların faaliyetlerini engellemekle görevlendirildi. Halihazırda yaklaşık 10.000 askerden oluşan UNIFIL, 45 ülkeden asker barındırıyor. Türkiye de bu misyona asker katkısı sağlayan ülkeler arasında yer alıyor.
Ancak son yıllarda UNIFIL'in görevini etkin şekilde yerine getiremediği yönünde eleştiriler artmış durumda. İsrail, UNIFIL'in Hizbullah'ın silahlanmasını engellemediğini savunurken, Lübnan ve Hizbullah ise UNIFIL'in İsrail'in ihlallerine göz yumduğunu öne sürüyor. Özellikle 2023 Ekim ayından bu yana İsrail ile Hizbullah arasında yaşanan çatışmalar, UNIFIL'in rolünü daha da karmaşık hale getirdi.
Rmeich sakinleri, UNIFIL araçlarının bölgedeki varlığının kendilerine güvenlik hissi verdiğini, ancak bu güvenin giderek azaldığını ifade ediyor. Kasaba halkı, UNIFIL'in çekilmesi durumunda İsrail'in bölgeye yönelik askeri operasyonlarını artırabileceğinden ve Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaların ortasında kalabileceklerinden endişe ediyor. Hristiyan nüfusun yoğun olduğu Rmeich, daha önce de çatışmalardan etkilenmiş ve birçok sakin evini terk etmek zorunda kalmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
UNIFIL'in geleceği, yalnızca Lübnan için değil, tüm bölge için kritik bir mesele. İsrail'in kuzey sınırında güvenli bir bölge oluşturma çabaları, Hizbullah'ın varlığını sürdürme kararlılığı ve İran'ın bölgedeki etkisi, Lübnan'ın güneyini istikrarsızlığın merkezi haline getiriyor. ABD ve Avrupa ülkeleri, UNIFIL'in görev süresinin uzatılması konusunda istekli görünse de, özellikle İsrail'in baskıları ve bazı ülkelerin asker çekme eğilimleri, misyonun sürdürülebilirliğini sorgulatıyor.
BM Güvenlik Konseyi'nin UNIFIL'in görev süresini her yıl yenilemesi gerekiyor. Son yenileme kararında, bazı ülkeler UNIFIL'in operasyonel kapasitesinin artırılması ve daha bağımsız hareket edebilmesi yönünde çağrıda bulundu. Ancak İsrail, UNIFIL'in Hizbullah'a karşı daha sert önlemler almasını talep ederken, Lübnan hükümeti ise UNIFIL'in İsrail ihlallerini denetlemesi gerektiğini savunuyor. Bu karşılıklı suçlamalar, UNIFIL'in etkinliğini zayıflatıyor.
Bölgedeki gerginlik, Lübnan'ın zaten kırılgan olan ekonomisini ve siyasi istikrarını daha da tehdit ediyor. Ülke, 2019'dan bu yana derin bir ekonomik krizle boğuşuyor ve devlet kurumları neredeyse çökmüş durumda. UNIFIL'in çekilmesi, Lübnan ordusunun zaten sınırlı olan kapasitesini daha da zorlayacak ve bölgede güvenlik boşluğu oluşturacaktır. Bu boşluk, radikal grupların ve Hizbullah'ın etkisini artırabileceği gibi, İsrail'in daha fazla askeri müdahalede bulunmasına da zemin hazırlayabilir.
Uluslararası toplum, UNIFIL'in çekilmesinin bölgesel istikrarı bozacağı konusunda hemfikir. Ancak misyonun nasıl güçlendirileceği ve daha etkin hale getirileceği konusunda farklı görüşler bulunuyor. Bazı uzmanlar, UNIFIL'in görev tanımının netleştirilmesi ve daha güçlü bir mandayla donatılması gerektiğini savunurken, bazıları ise misyonun artık işlevini yitirdiğini ve çekilmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, UNIFIL'e asker sağlayan ülkelerden biri olarak bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Olası bir çekilme, Türkiye'nin Lübnan'daki barışı koruma misyonuna katkısını sorgulatabilir ve Türk askerinin güvenliği açısından risk oluşturabilir. Ayrıca, Güney Lübnan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını da etkileyebilir. İsrail-Hizbullah geriliminin tırmanması, Türkiye'nin bölgesel diplomatik çabalarını zorlaştırabilir ve mülteci akınını tetikleyebilir. Türkiye, UNIFIL'in etkinliğini artırmak için diplomatik girişimlerde bulunabilir ve bölgesel aktörlerle diyaloğu sürdürebilir.
