Lübnan Silahlı Kuvvetleri, ülkenin kuzeyindeki Beddavi Filistin mülteci kampında Filistinli gruplara ait ofisleri devraldı. Operasyon, Lübnan ile İsrail arasındaki altıncı tur müzakerelerin sona ermesinin hemen ardından geldi. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’un önümüzdeki günlerde Washington’a yapacağı ziyaret öncesinde gerçekleşen bu hamle, Lübnan’ın egemenliğini pekiştirme ve silahlı grupların etkisini sınırlama çabalarının bir parçası olarak yorumlanıyor. Beddavi kampı, 1948’den bu yana Filistinli mültecilere ev sahipliği yapıyor ve ülkedeki en büyük ikinci Filistin kampı konumunda. Lübnan ordusu, kamptaki güvenliği sağlamak amacıyla yapılan bu müdahalenin, hukukun üstünlüğünü tesis etme yönünde atılmış bir adım olduğunu duyurdu.
Gelişmenin arka planı: Egemenlik vurgusu ve diplomatik hamleler
Lübnan’ın geçmişi, Filistinli grupların ülke içindeki silahlı varlığı nedeniyle istikrarsızlık dönemleriyle doludur. 1975-1990 iç savaşı sırasında Filistinli silahlı gruplar Lübnan siyasetinde ve askeri arenada önemli bir rol oynamıştı. Savaştan sonra imzalanan Taif Anlaşması, Filistinli grupların silahsızlandırılmasını ve Lübnan hükümetinin ülke genelinde egemenliğini tesis etmesini öngörmüştü. Ancak bugüne kadar kampların iç işlerine karışılmamıştı. Ordu tarafından yapılan son müdahale, Lübnan devletinin bu hassas alanlarda da otoritesini gösterme kararlılığını ortaya koyuyor.
Cumhurbaşkanı Aoun’un ABD ziyareti ise Lübnan için kritik bir öneme sahip. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında ekonomik yardım, İsrail ile deniz sınırı anlaşmasının uygulanması ve Lübnan’daki siyasi reformların desteklenmesi yer alıyor. Özellikle İsrail ile Lübnan arasında devam eden müzakereler, iki ülke arasındaki potansiyel bir barış sürecinin sinyallerini veriyor. Altıncı tur müzakerelerin sona ermiş olması, tarafların anlaşmaya yaklaştığına dair spekülasyonlara yol açtı. Ordu müdahalesi, Aoun’un ABD’ye eli güçlü gitme isteği olarak da okunabilir; zira Washington, uzun süredir Lübnan’dan silahlı grupların etkisini azaltmasını talep ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Yeni bir denge arayışı
Bu gelişme, yalnızca Lübnan’ın iç dinamiklerini değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini de etkiliyor. Filistinli grupların özellikle Hamas ve İslami Cihad gibi örgütler, Lübnan’da askeri kanatlara sahip. Ordu müdahalesi, Hizbullah’ın da tepkisini çekebilir; zira Hizbullah, uzun süredir Filistinli gruplarla ittifak halinde. Ancak Hizbullah’ın da Lübnan’ın ekonomik krizden çıkışı için uluslararası desteğe ihtiyacı var. Bu nedenle, Hizbullah’ın bu adıma doğrudan karşı çıkmak yerine, daha temkinli bir tutum sergilemesi bekleniyor. İsrail cephesinde ise müzakerelerin devam etmesi, taraflar arasında savaş riskini azaltıyor. İsrail’in Lübnan’dan gelebilecek tehditlere karşı hassasiyeti yüksek; bu nedenle ordu müdahalesi İsrail tarafından da olumlu karşılanabilir.
Uluslararası toplum, özellikle de ABD ve Fransa, Lübnan’ın egemenliğini güçlendirme çabalarını destekliyor. Fransa, Lübnan’a ekonomik yardım vaat ederken, ABD de reformları teşvik ediyor. Aoun’un ABD ziyareti, iki ülke arasındaki ilişkileri canlandırabilir ve Lübnan’a yönelik yaptırımların hafifletilmesine kapı aralayabilir. Kamplardaki operasyon, Aoun’un reform konusundaki kararlılığını göstermesi açısından önemli bir adım. Ayrıca, bölgedeki diğer aktörler, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Lübnan’daki istikrarın sağlanmasının kendi güvenlikleri için de hayati olduğunu düşünüyor. Bu nedenle, Lübnan ordusunun hamlesi, bölgesel bir konsensüsün de parçası olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel destek ve Lübnan’daki Türkmen varlığı nedeniyle bu gelişmeyi yakından takip etmektedir. Lübnan ordusunun Filistin kamplarına müdahalesi, Türkiye’nin bölgedeki nüfuz mücadelesinde yeni bir denge unsuru olabilir. Türkiye, bir yandan Filistinli gruplarla ilişkilerini sürdürürken; diğer yandan Lübnan hükümetiyle yakın temas halindedir. Bu operasyon, Türkiye’nin Lübnan’daki istikrarı destekleme politikasıyla örtüşmekle birlikte, Filistinli mültecilerin haklarının korunması konusunda endişelere yol açabilir. Ayrıca, Aoun’un ABD ziyareti, Türkiye-Abd ilişkilerinde Lübnan’ın bir koz olarak kullanılmasına neden olabilir. Bölgesel düzeyde, Türkiye’nin Lübnan’daki gelişmelere verdiği tepki, hem Filistin meselesi hem de Doğu Akdeniz’deki enerji dengeleri açısından belirleyici olacaktır.
