Lübnan ile İsrail arasındaki dolaylı müzakerelerde kritik bir eşik aşıldı. ABD'nin Lübnan Özel Koordinatörü Büyükelçi Michel Issa, yaptığı açıklamada tarafların 'dönüşü olmayan noktaya' ulaştığını belirterek, buzların kırıldığını ve Lübnan'ın krizden çıkışına yardım etmeye devam edeceklerini söyledi. Issa, bu ifadeleriyle uzun süredir devam eden deniz sınırı ve enerji kaynakları anlaşmazlığında somut ilerleme kaydedildiğinin sinyalini verdi.
Müzakerelerin arka planı ve kritik eşik
Lübnan ve İsrail arasındaki dolaylı görüşmeler, özellikle Doğu Akdeniz'deki deniz sınırları ve doğal gaz yataklarının paylaşımı konusunda yıllardır sürüyor. ABD ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde son dönemde kayda değer bir ilerleme olduğu gözleniyor. Büyükelçi Issa'nın 'dönüşü olmayan nokta' ifadesi, iki ülke arasındaki diplomatik temasların artık geri döndürülemez bir aşamaya girdiğini gösteriyor. Bu durum, özellikle Lübnan'ın yaşadığı derin ekonomik ve siyasi kriz göz önüne alındığında, ülke için bir çıkış yolu olarak görülüyor.
Lübnan, 2019'dan bu yana devam eden ekonomik çöküş, para birimindeki değer kaybı ve siyasi istikrarsızlıkla mücadele ediyor. Bu bağlamda, İsrail ile varılacak bir deniz sınırı anlaşması, Lübnan'ın Doğu Akdeniz'deki doğal gaz kaynaklarını işletmesinin önünü açabilir ve ülkeye önemli bir gelir kapısı sağlayabilir. Büyükelçi Issa da açıklamasında, Lübnan'ın krizden çıkışına yardım etme vurgusu yaparak, ekonomik boyutun altını çizdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Lübnan-İsrail deniz sınırı müzakereleri, yalnızca iki ülkeyi değil, Doğu Akdeniz'deki enerji jeopolitiğini de yakından ilgilendiriyor. Bölgede Kıbrıs, Yunanistan, Mısır ve İsrail arasında gelişen doğal gaz iş birliğine Lübnan'ın da dahil olması, enerji koridorlarının çeşitlenmesi açısından önem taşıyor. Ayrıca, Hizbullah'ın Lübnan siyasetindeki etkisi ve İsrail ile gerginlikler göz önüne alındığında, bu anlaşmanın sağlanması, bölgesel istikrara da katkı sunabilir. ABD'nin arabuluculuk rolü ise, Washington'un Doğu Akdeniz'deki stratejik çıkarlarını koruma ve enerji güvenliğini sağlama hedefiyle örtüşüyor.
Uzmanlar, varılacak olası bir anlaşmanın Lübnan ekonomisine yılda 1-2 milyar dolar arasında gelir getirebileceğini tahmin ediyor. Bu gelir, ülkenin dış borç yükünü hafifletmek ve temel altyapı hizmetlerini iyileştirmek için kullanılabilir. Ancak Lübnan'daki siyasi kriz ve yolsuzluk endişeleri, bu gelirlerin etkin kullanımına ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan-İsrail deniz sınırı anlaşması, Doğu Akdeniz'deki enerji jeopolitiğini doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, bölgede kıta sahanlığı ve deniz yetki alanları konusunda Yunanistan ve Kıbrıs ile yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle bu süreci yakından takip etmektedir. Lübnan'ın İsrail ile anlaşması, Doğu Akdeniz'deki enerji oyununda yeni bir denklem yaratabilir. Türkiye, Lübnan'ın egemenlik haklarını desteklemekle birlikte, anlaşmanın KKTC'nin haklarını da gözeten bir çerçevede ilerlemesini önemsemektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Lübnan ile tarihsel ve kültürel bağları düşünüldüğünde, istikrarlı bir Lübnan, Ankara'nın bölgesel politikaları açısından da olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
