Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, İsrail ordusunun güney Lübnan'daki işgalinin devam etmesi nedeniyle Lübnan ordusunun bu bölgeye konuşlanamadığını belirtti. Aoun, ülkenin egemenliğinin ihlal edildiğini vurgulayarak, İsrail güçlerinin çekilmesi gerektiğini ifade etti. Bu açıklama, 27 Kasım 2024 tarihli ateşkes anlaşmasının ardından yapılan ilk üst düzey değerlendirmelerden biri olarak dikkat çekiyor. Beyrut'taki hükümet, uluslararası toplumun ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda, İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmesini ve Lübnan ordusunun kontrolü sağlamasını talep ediyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail ile Lübnan arasında 27 Kasım 2024'te varılan ateşkes anlaşması, Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaları sona erdirmeyi hedefliyordu. Anlaşma kapsamında, İsrail güçlerinin güney Lübnan'dan çekilmesi ve Lübnan ordusunun Litani Nehri'nin güneyinde konuşlanması öngörülüyordu. Ancak, İsrail’in çekilmeyi tamamlamaması ve bazı bölgelerde askeri varlığını sürdürmesi, anlaşmanın uygulanmasını sekteye uğrattı. Lübnan Cumhurbaşkanı Aoun, yaptığı son açıklamada, İsrail'in işgalinin Lübnan ordusunun Bint Jbeil, Marjayoun ve Nabatieh gibi stratejik bölgelere konuşlanmasını engellediğini belirtti. Ayrıca, İsrail güçlerinin Lübnan hava sahasını ihlal ederek keşif uçuşları yaptığı ve sivil yerleşim yerlerine yakın noktalarda mevzilendiği bildiriliyor.
Lübnan ordusu, ateşkes anlaşması uyarınca güney bölgelerine konuşlanmayı planlamış, ancak İsrail'in varlığı nedeniyle bu planlarını hayata geçirememiştir. Ordu kaynakları, bölgedeki mayınlar ve patlamamış mühimmatların da konuşlanmayı zorlaştırdığını ifade ediyor. Bu durum, Lübnan'ın egemenliği için ciddi bir tehdit oluştururken, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) de bölgede güvenliğin sağlanması konusunda zorluk yaşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail-Lübnan sınırındaki bu gerginlik, Orta Doğu'da geniş çaplı yansımalara yol açıyor. İsrail'in güney Lübnan'da işgali sürdürmesi, Hizbullah'ın yeniden silahlanmasını engellemek istediği iddiasına dayanıyor. Ancak bu durum, Lübnan'ın iç siyasetinde istikrarsızlığı derinleştiriyor ve ekonomik krizle boğuşan ülkede hükümete olan güveni zedeliyor. Öte yandan, ABD ve Fransa gibi batılı ülkeler ateşkes anlaşmasının tam olarak uygulanması için çağrıda bulunuyor, ancak somut adım atmakta yetersiz kalıyor.
Bölgesel aktörlerden İran, Hizbullah'ı desteklerken, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri Lübnan'ın egemenliğinin korunmasından yana tavır alıyor. İsrail ise kuzey sınırında güvenliği sağlama adına operasyonlarını sürdüreceğini sinyal veriyor. Bu kriz, aynı zamanda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararının uygulanmasındaki zafiyeti de gözler önüne seriyor. Karar, 2006 savaşının ardından kabul edilmiş ve Litani Nehri'nin güneyinde silahlı unsurların bulunmamasını öngörmüştü. Bugün gelinen noktada, bu kararın tam anlamıyla hayata geçirilemediği görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'ın güneyinde yaşanan bu gelişme, Türkiye için doğrudan bir güvenlik tehdidi oluşturmasa da bölgesel istikrar açısından önem taşıyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve Doğu Akdeniz'deki çıkarları nedeniyle Lübnan'ın egemenliğinin korunmasına önem veriyor. Ayrıca, Türkiye'nin Lübnan'da ekonomik yatırımları ve insani yardım faaliyetleri bulunuyor. İsrail-Lübnan sınırında tırmanan gerilim, Doğu Akdeniz enerji kaynaklarının paylaşımında yeni bir rekabete yol açabilir. Ankara, bu süreçte diplomasiyi ön planda tutarak, taraflar arasında arabuluculuk yapabilecek bir konumda olduğunu göstermelidir.
