Londra’nın kuzeyinde düzenlenen bir İsrail emlak fuarı, işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki yasa dışı İsrail yerleşim birimlerinde arazi satışını tanıttığı iddiasıyla tartışma yarattı. Etkinlikte dağıtılan broşürlerde, uluslararası hukuka aykırı olarak kabul edilen yerleşimlerdeki projelerin yer aldığı belirlendi. Organizatörler daha önce bu tür satışları reddetmiş olsa da, belgeler aksini kanıtlıyor.
Fuarda dağıtılan broşürlerde neler vardı?
İsrail merkezli emlak firmalarının katıldığı fuarda, ziyaretçilere Batı Şeria’daki Ariel, Ma’ale Adumim ve Doğu Kudüs’teki Har Homa gibi tartışmalı yerleşimlerde konut ve arsa satışı yapıldığına dair broşürler dağıtıldı. Filistin yanlısı aktivistler tarafından ele geçirilen bu broşürler, yerleşimlerdeki yaşamın cazibesini öne çıkarırken, bölgenin işgal altında olduğuna dair herhangi bir uyarı içermiyor. Fuara katılan bazı firmalar, daha önce işgal altındaki topraklarda faaliyet göstermediklerini iddia etmişti.
İsrail yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı
Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, İsrail’in 1967 savaşından bu yana işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da inşa ettiği yerleşim birimlerini yasa dışı kabul ediyor. Cenevre Sözleşmeleri’ne göre, işgalci gücün kendi sivil nüfusunu işgal altındaki topraklara yerleştirmesi yasak. Buna rağmen, son yıllarda yerleşimlerin genişlemesi hız kazandı. 2023’te İsrail hükümeti, Batı Şeria’da 5.000’den fazla yeni konut inşasına onay verdi.
Tepkiler ve yasal boyut
Filistin yanlısı gruplar ve İngiliz sivil toplum kuruluşları, fuarın düzenlenmesini kınadı. İngiltere’de faaliyet gösteren Filistin Dayanışma Kampanyası (PSC) sözcüsü, "Bu fuar, İsrail’in savaş suçlarına ortak olmaktır" dedi. Uluslararası hukuk uzmanları, işgal altındaki topraklarda arazi satışının, yerleşim faaliyetlerini teşvik ettiği için hukuka aykırı olabileceğini belirtiyor. İngiltere hükümeti, İsrail yerleşimlerini yasa dışı kabul etse de, bu tür fuarlara yönelik doğrudan bir yaptırım uygulamış değil.
Küresel yankılar ve benzer olaylar
Bu olay, İsrail’in yerleşim politikalarını teşvik eden uluslararası etkinliklerin sadece bir örneği. 2022’de Dubai’de düzenlenen bir emlak fuarında da benzer şekilde yerleşimlerdeki projeler tanıtılmıştı. AB ve birçok ülke, vatandaşlarını yerleşimlerde yatırım yapmamaları konusunda uyarıyor. Ancak İsrail hükümeti, yerleşimleri "tartışmalı bölgeler" olarak nitelendirerek bu tür etkinlikleri desteklemeye devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında yürüttüğü yerleşim faaliyetlerini defalarca kınamış ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurgulamıştır. Bu haber, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği diplomatik desteğin haklılığını bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, BM nezdindeki girişimlerinde ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nda yerleşimlerin yasa dışılığını gündeme taşımaktadır. Ayrıca, benzer emlak fuarlarının Türkiye’de düzenlenmesi halinde, hükümetin uluslararası hukuka uygun şekilde tedbir alması beklenir. Bölgesel olarak, bu tür olaylar Filistin-İsrail çatışmasında tansiyonu yükselterek Türkiye’nin arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir.
