Londra'nın batısındaki Holland Park'ta bulunan Azerbaycan Büyükelçiliği önünde cuma akşamı onlarca kişi bir araya gelerek Azerbaycan hükümetinin eğitim kurumlarında başörtüsü yasağını protesto etti. 16 Ekim 2026 tarihinde düzenlenen eylemde göstericiler, başörtüsü takan Müslüman kadın ve kız öğrencilerle dayanışma içinde olduklarını ifade etti. Protesto, Azerbaycan'ın son dönemde eğitim alanında uyguladığı ve kamuoyunda tartışma yaratan düzenlemelerine karşı uluslararası alanda yükselen tepkilerin bir parçası olarak dikkat çekti.
Protestonun arka planı ve talepler
Göstericiler, Azerbaycan'da okullarda başörtüsü takan öğrencilere yönelik ayrımcı uygulamaların son bulmasını istedi. Ellerinde pankartlarla büyükelçilik binası önünde toplanan grup, yasağın yalnızca dini özgürlükleri değil aynı zamanda kız çocuklarının eğitime erişim hakkını da kısıtladığını savundu. Eylemciler, Azerbaycan hükümetine çağrıda bulunarak yasağın geri çekilmesini ve eğitim kurumlarında din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınmasını talep etti. Protestoya katılanlar arasında sivil toplum kuruluşu temsilcileri, öğrenciler ve çeşitli ülkelerden Müslüman topluluk üyeleri yer aldı. Eylem sırasında herhangi bir olay yaşanmazken, polis bölgede güvenlik önlemleri aldı.
Azerbaycan'da eğitim kurumlarında başörtüsü yasağı uzun süredir tartışılan bir konu. Ülke yönetimi, laik eğitim ilkeleri çerçevesinde okullarda dini sembollerin kullanımına sınırlama getirilmesini savunurken, insan hakları örgütleri ve dini gruplar bu uygulamayı ayrımcılık olarak nitelendiriyor. Son yıllarda özellikle kırsal bölgelerde ve muhafazakâr aileler arasında yasağa yönelik tepkiler artmış durumda. Londra'daki protesto, Azerbaycan diasporası ve uluslararası Müslüman toplulukları arasında konunun ne kadar geniş yankı uyandırdığını gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Başörtüsü yasakları, yalnızca Azerbaycan'da değil, Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde ve Orta Doğu'da da zaman zaman gündeme gelen bir insan hakları meselesi. Fransa'nın 2004'te okullarda dini sembolleri yasaklaması, Avrupa'da benzer tartışmaların fitilini ateşlemişti. Azerbaycan gibi laik yönetim geleneğine sahip Müslüman ülkelerde ise başörtüsü düzenlemeleri, din-devlet ilişkileri ve bireysel özgürlükler ekseninde ele alınıyor. Londra'daki eylem, küresel sivil toplum ağlarının bu tür politikaları uluslararası platformlara taşıma çabasının bir örneği. Öte yandan, Azerbaycan'ın Batı ile ilişkileri ve enerji jeopolitiğindeki konumu, bu tür insan hakları eleştirilerinin ne ölçüde etkili olacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.
Protestonun düzenlendiği tarih ve yer, Birleşik Krallık'taki Azerbaycan karşıtı lobi faaliyetlerinin bir parçası olarak da değerlendirilebilir. Ancak göstericilerin ana motivasyonunun dini özgürlükler olduğu vurgulanıyor. Eylemin ardından herhangi bir resmi açıklama yapılmadı. Azerbaycan makamlarından henüz bir yanıt gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Azerbaycan'da başörtüsü yasağına yönelik Londra'daki protesto, Türkiye'nin yakın müttefiki olan bir ülkedeki din ve vicdan özgürlüğü tartışmasını uluslararası kamuoyuna taşıyor. Türkiye, laiklik ve dini özgürlükler dengesinde farklı bir model benimserken, Azerbaycan'daki uygulama Türk kamuoyunda da zaman zaman eleştiri konusu oluyor. Ancak Ankara, stratejik ortaklık ilişkisi çerçevesinde bu tür konularda resmi tepki vermekten kaçınıyor. Gelişme, Türkiye'nin bölgesel insan hakları söylemi ile ekonomik ve güvenlik çıkarları arasındaki dengeyi nasıl kuracağına dair bir örnek teşkil ediyor. Ayrıca, diasporadaki Müslüman toplulukların seslerinin yükselmesi, Türkiye'nin yurtdışındaki vatandaşları ve soydaşları nezdindeki etkisini de dolaylı olarak etkileyebilir.
