RIGA, 4 Ekim - Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, merkez sağ çizgideki Birleşik Liste partisinin 1991'de bağımsızlığın yeniden kazanılmasından bu yana en büyük parlamento seçim zaferini elde etmesinin ardından iktidarını korumaya ve Ukrayna yanlısı bir koalisyon kurmaya hazırlanıyor. Kesin olmayan sonuçlara göre, Birleşik Liste oyların yaklaşık %30'unu alarak 100 sandalyeli Saeima'da 40'tan fazla milletvekili çıkardı. Bu sonuç, Baltık ülkesinde son yılların en belirgin siyasi istikrar işareti olarak yorumlanıyor.
Seçim sonuçları ve koalisyon görüşmeleri
Letonya Merkez Seçim Komisyonu'nun açıkladığı ön sonuçlara göre, Birleşik Liste oyların %30,5'ini alarak parlamentodaki sandalye sayısını 42'ye çıkardı. Böylece Kulbergs, 2022 seçimlerinde elde ettiği 26 sandalyelik sonucun üzerine önemli bir artış sağladı. Seçime katılım oranı %58 civarında gerçekleşti; bu oran, 2018'deki %54,6'ya kıyasla bir artışa işaret ediyor. Kulbergs, zafer konuşmasında "Letonya halkı, Avrupa-Atlantik yöneliminden ve Ukrayna'ya verdiğimiz destekten taviz vermeyeceğimizi açıkça gösterdi" dedi. Başbakan, koalisyon görüşmelerine derhal başlayacaklarını ve yeni hükümeti en kısa sürede kurmayı hedeflediklerini belirtti.
Birleşik Liste'nin en olası koalisyon ortakları arasında Yeşiller ve Çiftçiler Birliği, Ulusal İttifak ve Yeni Birlik partileri bulunuyor. Bu partilerin tamamı Ukrayna'ya askeri ve siyasi destek konusunda ortak bir tutum sergiliyor. Seçim kampanyası boyunca Kulbergs, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta Kiev'e verilen desteğin süreceğini ve Letonya'nın savunma harcamalarını GSYH'nin %3'üne çıkaracağını taahhüt etmişti. Ayrıca, Rusya ile tüm ekonomik bağların koparılması ve enerji bağımsızlığının güçlendirilmesi de hükümet programının öncelikleri arasında yer alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Letonya, 2004'ten bu yana NATO ve Avrupa Birliği üyesi olarak Batı bloğunun doğu kanadında kritik bir konumda bulunuyor. Ülke, Rusya ile 282 kilometrelik bir sınıra sahip ve Beyaz Rusya ile de komşu. Bu nedenle, Letonya'daki siyasi istikrar ve Ukrayna yanlısı tutum, NATO'nun Baltık savunma planlaması açısından stratejik önem taşıyor. Kulbergs'in zaferi, Estonya ve Litvanya'daki benzer siyasi eğilimlerle uyumlu bir tablo çiziyor: üç Baltık ülkesi de Ukrayna'ya askeri yardımda bulunuyor ve Rusya'ya yönelik yaptırımları destekliyor.
Seçim sonuçları, Avrupa'da aşırı sağ ve Rusya yanlısı popülist partilerin yükselişte olduğu bir dönemde, Letonya'nın istikrarlı bir şekilde Batı yönelimini sürdürdüğünü gösteriyor. Örneğin, komşu Estonya'da aşırı sağcı EKRE partisi son anketlerde oy kaybederken, Letonya'da da benzer bir eğilim gözlemlendi. Ancak, Letonya'da Rusça konuşan nüfusun önemli bir bölümü hâlâ Rusya ile kültürel ve ekonomik bağlarını koruyor; bu durum, uzun vadede iç siyasi gerilim potansiyeli taşıyor. Yine de Kulbergs'in net zaferi, ülkenin Batı kurumlarına bağlılığını pekiştiriyor.
Uluslararası kamuoyu, sonucu olumlu karşıladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Kulbergs'i tebrik ederek "Letonya'nın Avrupa'nın geleceğine olan bağlılığı bir kez daha kanıtlandı" ifadelerini kullandı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise Letonya'nın ittifak içindeki rolüne vurgu yaparak, ülkenin savunma harcamalarındaki artış taahhüdünü memnuniyetle karşıladığını belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı da yaptığı yazılı açıklamada, Letonya ile transatlantik bağların güçlendirilmesi için sabırsızlandıklarını bildirdi.
Öte yandan, Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, seçim sonuçlarını "Letonya halkının iradesine saygı duyuyoruz, ancak Rus karşıtı söylem bölgesel istikrarı tehdit ediyor" sözleriyle değerlendirdi. Kremlin, Baltık ülkelerindeki Rus azınlığın haklarının korunması çağrısını yineledi. Bu açıklamalar, Moskova'nın Letonya'daki siyasi gelişmeleri yakından izlediğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Letonya'daki seçim sonuçları doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, NATO içindeki dengeler açısından dolaylı etkileri olabilir. Letonya, Ukrayna'ya askeri destek konusunda Türkiye'den farklı bir çizgide; ancak her iki ülke de NATO üyesi olarak ittifakın güneydoğu ve kuzeydoğu kanatlarında savunma yükümlülüklerini paylaşıyor. Kulbergs'in Ukrayna yanlısı koalisyonu, Türkiye'nin Ukrayna savaşındaki denge politikasını ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne dayalı tutumunu etkilemez. Bununla birlikte, Baltık ülkelerinin savunma harcamalarını artırma taahhüdü, NATO'nun genel savunma bütçesine katkı sağlayarak Türkiye'nin üzerindeki yükü bir miktar hafifletebilir. Ayrıca, Letonya'nın enerji bağımsızlığı arayışı, Türkiye'nin Avrupa'ya enerji koridoru olma hedefiyle paralellik göstermiyor; zira Baltık ülkeleri daha çok Kuzey Denizi ve yenilenebilir kaynaklara yöneliyor. Yine de istikrarlı bir Letonya, AB içinde Türkiye'nin üyelik sürecine ilişkin dengeli bir tutum sergilenmesine katkıda bulunabilir.
