Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, İran'ın resmi açıklamasına göre pazartesi günü Tahran'a bir ziyaret gerçekleştirecek. Ziyaret, Orta Doğu'da artan bölgesel gerilim ve İran'ın nükleer programına ilişkin belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde yapılıyor. İran devlet medyası, Lavrov'un temaslarına ilişkin ayrıntı vermedi ancak görüşmelerin ikili ilişkiler ve bölgesel meseleleri kapsaması bekleniyor.
Ziyaretin arka planı ve ikili ilişkiler
Rusya ve İran, son yıllarda başta Suriye olmak üzere Orta Doğu'da artan bir işbirliği içinde. İki ülke, Batı'nın yaptırımlarına maruz kalırken ekonomik ve askeri alanlarda yakınlaşma gösterdi. Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, Moskova'nın İran ile ilişkilerini daha da önemli hale getirdi; İran, Rusya'ya silah tedarik etmekle suçlanıyor. Öte yandan İran, nükleer anlaşmanın canlandırılması için yürütülen müzakerelerde Rusya'nın desteğini arıyor. Lavrov'un ziyareti, bu karşılıklı çıkarların pekiştirilmesi açısından kritik.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada Lavrov'un ziyaretini doğruladı ve görüşmelerde ticaret, enerji ve bölgesel güvenlik konularının ele alınacağını belirtti. Kenani, ayrıca iki ülke arasındaki ilişkilerin "stratejik" düzeyde olduğunu vurguladı. Ziyaretin, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin geçen yıl Moskova'ya yaptığı ziyaretin ardından gerçekleşmesi dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Lavrov'un Tahran ziyareti, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin tıkandığı bir döneme denk geliyor. Avrupa Birliği arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamamış, İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürmüştü. Rusya, anlaşmanın yeniden canlandırılması için çaba gösteren taraflardan biri. Ayrıca, İran'ın Rusya'ya insansız hava aracı tedarik ettiği iddiaları Batı başkentlerinde rahatsızlık yaratmış durumda. ABD ve Avrupa ülkeleri, İran'a silah ihracatına yönelik yaptırımlar uygulama tehdidinde bulundu. Lavrov'un ziyareti, Moskova'nın Tahran ile askeri işbirliğini derinleştirme niyetinin bir göstergesi olarak da okunabilir. Öte yandan, bölgesel gelişmeler de ziyaretin önemini artırıyor: Suriye'deki iç savaş, Yemen'deki çatışma ve İsrail ile İran arasındaki gerginlik, iki ülkenin koordinasyonunu gerektiriyor.
Rusya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi çağrısında bulunmuş, Batılı ülkelerle ters düşmüştü. İran ise Rusya'nın Ukrayna'daki eylemlerine açık destek vermekten kaçınsa da, Batı yaptırımlarına karşı ortak bir duruş sergiliyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artış gösterse de, hala potansiyelin altında. Lavrov'un ziyaretinde enerji anlaşmaları ve bankacılık işbirliğinin öne çıkması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lavrov'un Tahran ziyareti, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki konumunu yakından ilgilendiriyor. Türkiye, hem İran hem de Rusya ile karmaşık bir ilişki ağına sahip. İran ile sınır komşusu olan Türkiye, bölgesel güvenlik konularında İran ile diyalog kanallarını açık tutmaya özen gösteriyor. Öte yandan Rusya ile savunma ve enerji alanlarında işbirliği yürütüyor. Ancak Moskova-İran yakınlaşması, özellikle Suriye ve Kafkasya'da Türkiye'nin manevra alanını daraltabilir. Ayrıca İran'ın nükleer programındaki gelişmeler ve olası bir anlaşma, bölgesel istikrarı etkileyerek Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiler. Türkiye, Batı ile İran arasında denge gözetirken, Lavrov'un ziyareti sonrası ortaya çıkacak sonuçları dikkatle izleyecektir.
