Nijerya'nın ticari başkenti Lagos'ta, Makoko su üstü mahallesi sakinleri, hükümetin tahliye kararlarına karşı yeniden sokaklara döküldü. Onlarca yıldır lagün kıyısında yaşayan binlerce kişi, evlerinin yıkılması ve arazilerinin en yüksek teklifi verenlere satılmasına tepki gösteriyor. Son tahliye dalgası, şehirdeki yoksul toplulukların yerinden edilmesine yol açarken, yetkililer kentsel dönüşüm ve altyapı projelerini gerekçe gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Makoko'nun Kırılgan Dengesi
Makoko, Lagos'ta yaklaşık 300 bin kişinin yaşadığı, yüzyılı aşkın süredir var olan bir balıkçı mahallesi. Ancak bölge, hükümet tarafından resmi olarak tanınmıyor ve gecekondu statüsünde. Son yıllarda Lagos Eyaleti, kıyı şeridini ‘temizleme’ ve lüks konut projelerine yer açma adı altında bir dizi tahliye gerçekleştirdi. 2012'de büyük bir yıkım dalgası yaşanmış, binlerce kişi evsiz kalmıştı. Bugünse benzer bir senaryo tekrarlanıyor: sakinler, herhangi bir yasal süreç veya tazminat olmaksızın evlerinden çıkarılıyor. Aktivizler, tahliyelerin arkasında, arazileri yüksek kârla gayrimenkul geliştiricilere satma planı olduğunu iddia ediyor.
Protestocular, hükümetin söz verdiği alternatif konutların sağlanmadığını belirtiyor. Birçok aile geçici barınaklara sığınırken, balıkçılık ve küçük ticaretle geçinen topluluk ekonomik çöküşle karşı karşıya. Tahliyeler, Nijerya'da yoksul kesimin kent hakkı tartışmalarını da yeniden alevlendirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Sudan ve Gana'dan Gelişmeler
Aynı dönemde Sudan'da ordu, Darfur bölgesinden gelen paramiliter sığınmacıları saflarına katarak tartışmalara yol açıyor. Sudan Silahlı Kuvvetleri, Hızlı Destek Güçleri’nden (RSF) ayrılanları kabul ediyor. Bu durum, ülkede zaten kırılgan olan barış sürecini tehdit ediyor. Darfur'da yıllardır süren çatışmalar milyonlarca insanı yerinden ederken, ordunun bu adımı, bölgedeki etnik dengeyi ve güç dağılımını bozabilir.
Gana'da ise yaratıcı sektörün öncülerinden Nuel Bans, kültürel girişimciliğin Batı Afrika'daki etkisini anlatıyor. Bans, Kovid-19 sonrası dönemde gençlerin moda, müzik ve dijital medyada nasıl yeni fırsatlar yarattığını vurguluyor. Bu, kıtanın ekonomik dönüşümünde yaratıcı endüstrilerin giderek artan rolüne işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lagos'taki tahliyeler, Türkiye'nin Afrika kentlerindeki kentsel dönüşüm politikalarına yansımaları açısından önem taşıyor. Türk şirketleri, Nijerya başta olmak üzere Afrika'da altyapı ve konut projelerinde aktif yer alıyor. Makoko örneği, plansız kentleşme ve yoksul toplulukların hakları konusunda dikkatli adımlar atılması gerektiğini gösteriyor. Türkiye'nin benzer projelerde şeffaflık ve sosyal uyumu öncelemesi, hem ticari itibarı hem de bölgesel iş birliği açısından kritik. Ayrıca Sudan'daki askeri kaynaşmalar, Türkiye'nin Doğu Afrika'da istikrar çağrılarıyla örtüşmekle birlikte, kırılgan devlet yapılarının güvenlik risklerini yeniden düşündürmeli.
