İsrail işgali altındaki Batı Şeria'nın kuzey kesiminde, Samarya Bölge Konseyi tarafından hazırlanan kapsamlı bir yerleşim planı, 18 yeni veya yeniden kurulacak yerleşim birimini kapsıyor. Söz konusu plan, İsrail medyası ve yerleşimci yanlısı Emez web sitesi tarafından duyuruldu. 'Bağlantı Planı' olarak adlandırılan bu girişim, mevcut yerleşim birimleri arasında fiziksel bir süreklilik oluşturmayı ve bölgedeki Yahudi nüfusunu önemli ölçüde artırmayı amaçlıyor. Plan kapsamında, bazıları daha önce boşaltılmış olan yerleşim birimlerinin yeniden inşa edilmesi ve yeni yerleşim alanlarının açılması öngörülüyor. Bu gelişme, Filistin topraklarının ilhakına yönelik adımlar olarak değerlendirilirken, uluslararası toplumun tepkisini çekmesi bekleniyor.
Planın Arka Planı ve Ayrıntıları
Samarya Bölge Konseyi tarafından hazırlanan 'Bağlantı Planı', Batı Şeria'nın kuzeyinde Ariel, Kedumim ve Karne Shomron gibi büyük yerleşim bloklarını birbirine bağlayacak bir yerleşim ağı oluşturmayı hedefliyor. Plan, 18 yerleşim biriminin inşasını veya yeniden inşasını içeriyor. Bunlardan bazıları, 2005 yılında Gazze Şeridi'nden çekilme sırasında boşaltılan Sa Nur ve Homesh gibi yerleşim birimlerini de kapsıyor. İsrail hükümeti, 2023 yılında Knesset'te kabul edilen bir yasayla, Batı Şeria'nın kuzeyindeki dört yerleşim biriminin yeniden kurulmasına izin vermişti. Planın bu yasaya dayandığı belirtiliyor.
Plan, toplamda 4.000'den fazla yeni konut biriminin inşa edilmesini öngörüyor. Bu konutların bir kısmı mevcut yerleşim birimlerinin genişletilmesi, bir kısmı ise tamamen yeni yerleşim alanları şeklinde olacak. Samarya Bölge Konseyi Başkanı Yossi Dagan, planı 'tarihi bir fırsat' olarak nitelendirirken, 'Yahudi halkının anavatanındaki egemenliğini güçlendirecek' ifadelerini kullandı. Öte yandan, planın hayata geçirilmesi için henüz İsrail hükümetinin onayı alınmış değil. Ancak, mevcut koalisyon hükümetinin yerleşimci yanlısı tutumu göz önüne alındığında, onay sürecinin hızlanması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu yerleşim planı, uluslararası hukuka aykırı olarak kabul ediliyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, Batı Şeria'daki tüm yerleşim faaliyetlerini 'uluslararası hukukun açık bir ihlali' olarak tanımlıyor ve durdurulmasını talep ediyor. ABD, Avrupa Birliği ve birçok ülke, İsrail yerleşimlerini yasa dışı olarak nitelendiriyor. Ancak, ABD yönetimi, Biden döneminde yerleşimlere yönelik kısmi eleştirilerde bulunsa da somut bir yaptırım uygulamadı.
Plan, Filistin yönetimi ve Hamas tarafından sert bir şekilde kınandı. Filistin Dışişleri Bakanlığı, planı 'açık bir savaş ilanı' olarak değerlendirirken, uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı. Bölgede tansiyonun yükselmesi, yeni bir çatışma dalgasını tetikleyebilir. Özellikle, Kudüs ve El Halil gibi hassas bölgelerdeki gerilim, Batı Şeria geneline yayılma potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun yıllardır İsrail'in yerleşim politikalarını uluslararası hukuka aykırı bularak eleştirmekte ve iki devletli çözümü desteklemektedir. Bu plan, Türkiye'nin BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda dile getirdiği endişeleri pekiştirmektedir. Türkiye'nin Filistin davasına verdiği siyasi destek göz önüne alındığında, Ankara'nın bu plana karşı diplomatik girişimlerde bulunması ve uluslararası kamuoyunu harekete geçirmeye çalışması beklenebilir. Ayrıca, bölgede artan gerginlik, Türkiye'nin İsrail ile son dönemde normalleşme çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
