Küresel temiz teknoloji yatırımları, 2024 yılında 2,3 trilyon dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Yeni bir analize göre, bu rekor artış, yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar, enerji depolama ve karbon yakalama gibi alanlardaki büyümenin bir sonucu olarak gerçekleşti. Yatırımlardaki bu sıçrama, ABD'de Biden yönetiminin Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) kapsamında sağladığı yeşil enerji teşviklerinin kısmen geri çekilmesine rağmen yaşandı. Analiz, küresel temiz enerji geçişinin hızlandığını, ancak 1,5°C hedefine ulaşmak için yatırımların 2030'a kadar yıllık 5 trilyon dolara çıkması gerektiğini vurguluyor.
Yatırımların Dağılımı ve Temel Alanlar
Rapora göre, 2024'teki yatırımların büyük kısmı güneş ve rüzgar enerjisine yapıldı. Güneş enerjisi yatırımları 600 milyar doları aşarken, rüzgar enerjisi 400 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Elektrikli araçlara yapılan yatırımlar ise 500 milyar doları buldu. Enerji depolama alanında batarya teknolojilerine yapılan yatırımlar 200 milyar dolara ulaşırken, karbon yakalama ve hidrojen gibi yeni nesil teknolojilere yönelik yatırımlar da ivme kazandı. Özellikle Çin, temiz teknoloji yatırımlarında lider konumunu koruyarak toplam yatırımların yaklaşık %40'ını gerçekleştirdi. Avrupa Birliği ise %25 pay ile ikinci sırada yer aldı. ABD, IRA'nın sağladığı teşvikler sayesinde yatırımlarda yıllık %15 artış kaydederek üçüncü sıraya yükseldi.
Bölgesel Dinamikler ve Küresel Etkiler
Gelişmekte olan ülkelerde temiz teknoloji yatırımları, 2024'te 500 milyar dolara yaklaştı. Ancak bu ülkelerin küresel yatırımlardaki payı, yüksek faiz oranları ve politik belirsizlikler nedeniyle hala düşük seviyelerde. Afrika kıtası, güneş enerjisi potansiyeline rağmen yatırımların yalnızca %2'sini çekebildi. Uzmanlar, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişiminin artırılması gerektiğini belirtiyor. Öte yandan, fosil yakıt yatırımları 2024'te 1,2 trilyon dolar seviyesinde kaldı ve temiz teknoloji yatırımları ilk kez fosil yakıt yatırımlarını ikiye katladı. Bu durum, küresel enerji dönüşümünde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Ancak, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, mevcut yatırım hızıyla 2050'de net sıfır emisyon hedefine ulaşmak mümkün görünmüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel temiz teknoloji yatırımlarındaki bu rekor, Türkiye'nin enerji dönüşümü politikaları açısından önemli fırsatlar sunuyor. Türkiye, güneş ve rüzgar enerjisinde yüksek potansiyele sahip olmasına rağmen, toplam enerji yatırımları içinde yenilenebilir kaynakların payı henüz istenen seviyede değil. ABD ve AB'deki teşvik politikaları, Türkiye'de benzer mekanizmaların oluşturulmasını teşvik edebilir. Ayrıca, Çin'in temiz teknoloji üretimindeki hakimiyeti, Türkiye'nin batarya ve güneş paneli üretimi gibi alanlarda tedarik zincirine entegre olma stratejisini etkileyebilir. Türkiye'nin Avrupa Yeşil Mutabakatı'na uyum süreci, bu küresel eğilimlerle uyumlu olarak hızlandırılabilir.
