Küresel hisse senedi piyasaları haftaya sert düşüşle başladı. Özellikle Asya merkezli bellek çipi üreticileri, yatırımcıların riskten kaçış eğilimiyle büyük kayıplar yaşadı. ABD ile İran arasında tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle petrol fiyatları yükselirken, borsalardaki satış dalgası derinleşti. Güney Kore'nin önde gelen çip üreticisi Samsung Electronics'in hisseleri %3'ün üzerinde değer kaybederken, SK Hynix benzer bir düşüş yaşadı. Tayvan ve Japonya borsalarında da çip hisseleri sert satıldı. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası'nın faiz politikalarına dair belirsizlikler ve jeopolitik risklerin artması nedeniyle tedirgin.
Gelişmenin arka planı
ABD-İran gerilimi, son haftalarda Basra Körfezi'nde yaşanan tanker saldırıları ve İran'ın Amerikan insansız hava aracını düşürmesiyle zirveye tırmandı. ABD yönetimi, askeri müdahale seçeneğini masada tutarken, İran ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırarak nükleer anlaşmanın sınırlarını aştı. Bu gelişmeler, küresel petrol arzına yönelik endişeleri körükleyerek Brent petrolün varil fiyatını 75 doların üzerine taşıdı. Artan enerji maliyetleri, enflasyon beklentilerini yükseltirken, merkez bankalarının faiz indirimi için alanını daraltıyor. ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının henüz çözülmemesi ve küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama, yatırımcıların güvenli liman arayışını pekiştiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Asya çip sektörü, küresel teknoloji arz zincirinin kritik bir halkasını oluşturuyor. Güney Kore ve Tayvan, dünya bellek çipi üretiminin önemli bir bölümünü karşılıyor. Bu şirketlerin hisselerindeki düşüş, küresel teknoloji sektörüne yönelik güveni sarsıyor. ABD'nin Huawei'ye yönelik yaptırımları da sektör üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor. Analistler, Çin ve ABD arasındaki ticaret savaşının teknoloji alanında giderek derinleştiğine dikkat çekiyor. Öte yandan, Orta Doğu'daki gerginlikler nedeniyle enerji fiyatlarının yükselmesi, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere küresel ekonomiyi olumsuz etkiliyor. Petrol ithalatçısı ülkelerin cari açıkları büyürken, enflasyonist baskılar artıyor. Yatırımcılar, altın ve ABD tahvili gibi güvenli limanlara yönelerek riskli varlıklardan çıkışı hızlandırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi için çifte olumsuz etki yaratabilir. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını artırarak cari açığı büyütebilir ve enflasyonu yeniden tetikleyebilir. Küresel riskten kaçış eğilimi, gelişmekte olan piyasalara sermaye akışını azaltarak TL üzerinde baskı yaratabilir. Öte yandan, uluslararası ticaretteki yavaşlama ve çip sektöründeki daralma, Türkiye'nin teknoloji ve otomotiv gibi dışa bağımlı sektörlerini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin Orta Doğu'daki gerilimlerde dengeli bir dış politika izlemesi, bölgesel krizden en az zararla çıkması için önem taşıyor.
