Küba’da, ABD’nin uyguladığı ekonomik ambargo ve petrol ambargosu nedeniyle derinleşen akaryakıt krizi, eğitim sistemini durma noktasına getirdi. Adada ilk ve orta dereceli okullar, yakıt yetersizliği sebebiyle ders yılına planlanandan haftalarca önce son vermek zorunda kaldı. Küba Eğitim Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre, öğrenci ve öğretmenlerin okullara ulaşımını sağlayacak otobüslerin çalıştırılması, yemekhane ve ısınma sistemlerinin işletilmesi için gerekli olan akaryakıt bulunamıyor. Zaten kırılgan bir ekonomik yapıya sahip olan ada ülkesi, bu krizle birlikte eğitimde de telafisi güç kayıplar yaşama riskiyle karşı karşıya.
Ambargonun Eğitime Darbe Vuran Yüzü
Küba hükümeti, son haftalarda akaryakıt dağıtımında ciddi aksamalar yaşandığını ve ülke genelinde benzin istasyonlarının uzun kuyruklara sahne olduğunu duyurmuştu. Ulaştırma Bakanlığı, toplu taşıma araçlarının büyük bölümünün seferlerini durdurduğunu belirtirken, özel araç sahipleri de aylardır karneyle sınırlı miktarda benzin alabiliyor. Bu tablo karşısında Eğitim Bakanlığı, Haziran ayına kadar sürmesi planlanan ders yılını Mayıs ortasında sonlandırma kararı aldı. Yetkililer, kaybedilen eğitim süresinin telafisi için yaz aylarında sınırlı kapsamda ek dersler düzenlenebileceğini ancak mevcut koşullarda planlı bir eğitim takvimine dönmenin mümkün görünmediğini ifade ediyor. Küba’da halihazırda ekonomik kriz nedeniyle okullarda temel kırtasiye malzemeleri, ders kitapları ve hatta elektrik sıkıntısı yaşanırken, akaryakıt krizi bu sorunlara bir yenisini eklemiş oldu. Öğretmen sendikaları, hükümete acil önlem çağrısında bulunurken, veliler çocuklarının geleceği için endişeleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Küba’daki akaryakıt krizi yalnızca bir eğitim sorunu olmanın ötesinde, ABD ambargosunun insani sonuçlarını bir kez daha gün yüzüne çıkarıyor. ABD, 1962’den bu yana sürdürdüğü ticari ambargoyu son yıllarda daha da sıkılaştırdı; özellikle Venezuela, Rusya ve Meksika’dan gelen petrol sevkiyatlarını engellemeye yönelik adımlar attı. Bu durum, Küba’nın ham petrol ithalatında yüzde 70 oranında düşüşe yol açtı. BM Genel Kurulu’nda her yıl ambargonun kaldırılması yönünde oybirliğine yakın kararlar alınmasına rağmen, ABD’nin yaptırım politikası değişmiş değil. Küba yönetimi, yaşanan krizin doğrudan ABD’nin “soykırım politikası” olduğunu savunuyor. Öte yandan, Küba’daki bu insani kriz, uluslararası kamuoyunda ambargonun etkilerine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. AB’den ve Latin Amerika ülkelerinden gelen destek açıklamaları, ada ülkesinin yalnız olmadığını gösteriyor, ancak somut adımlar henüz atılmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba’daki bu gelişme, Türkiye’nin enerji arz güvenliği ve kriz yönetimi politika. Türkiye, zaten yüksek enerji bağımlılığına sahip bir ülke olarak, benzer bir akaryakıt krizinin eğitim gibi temel hizmetleri durdurma potansiyelini yakından izlemelidir. Ayrıca, ABD ambargosunun üçüncü ülkeleri dolaylı olarak etkilediği bu örnek, Türkiye’nin ticari ilişkilerinde alternatif rota ve kaynak çeşitlendirmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye’nin, uluslararası hukuka aykırı tek taraflı yaptırımlar konusundaki hassasiyeti düşünüldüğünde, Küba’ya yönelik insani destek girişimlerinde bulunması olasıdır. Ancak doğrudan bir etkiden ziyade, bu kriz Türkiye’ye enerji ve gıda arzında kırılganlıklara karşı hazırlıklı olma dersi vermektedir.
