Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, bugün yaptığı açıklamada, Ukrayna ile barış görüşmelerinin yeniden başlaması konusunda kısa vadede herhangi bir umut ışığı görülmediğini bildirdi. Savaşın dördüncü yılına yaklaştığı bu dönemde, cephe hatları büyük ölçüde durağanlaşırken, Rusya ve Ukrayna birbirlerinin şehirlerini, kritik enerji altyapılarını ve denizdeki gemileri hedef almaya devam ediyor. Peskov'un açıklaması, uluslararası toplumun arabuluculuk çabalarına rağmen taraflar arasında diyalog olasılığının giderek azaldığı bir döneme işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Ukrayna savaşı, 24 Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı işgalin ardından yaklaşık 4,5 yıldır devam ediyor. Taraflar arasında son olarak 2022 baharında İstanbul'da yapılan barış görüşmeleri, Batılı ülkelerin Ukrayna'ya askeri desteği ve Rusya'nın talepleri nedeniyle sonuçsuz kalmıştı. O tarihten bu yana, her iki taraf da birbirlerinin topraklarında ilerleme kaydetmekte zorlanırken, savaşın yükünü siviller çekiyor. Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısını hedef alan saldırıları yoğunlaştırarak, ülke genelinde elektrik kesintilerine ve ısınma sorunlarına neden oluyor. Ukrayna ise Rusya'nın Karadeniz'deki gemilerine ve askeri hedeflerine karşı insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenliyor. Peskov'un bu açıklaması, savaşın uzayacağı ve diplomatik çözümün şimdilik rafa kalktığı yönünde yorumlanıyor.
Rus yetkililer, barış görüşmeleri için Ukrayna'nın doğu bölgelerindeki toprak kazanımlarının tanınması ve NATO üyeliğinden vazgeçmesi gibi koşullar öne sürerken, Ukrayna yönetimi uluslararası hukuk çerçevesinde toprak bütünlüğünün korunması ve Rus güçlerinin çekilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu pozisyonların yakınlaştırılması mümkün görünmüyor. Bu nedenle, savaşın devam eden cephe hatlarında ve siber uzayda sürmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukrayna savaşı, yalnızca iki ülke arasında bir çatışma olmaktan çıkarak, küresel enerji piyasalarını, gıda güvenliğini ve uluslararası ticaret yollarını etkileyen bir krize dönüştü. Rusya'nın enerji ihracatına yönelik yaptırımlar ve Ukrayna'nın Karadeniz'deki tahıl ihracatına yönelik tehditler, dünya genelinde enflasyonist baskıları artırdı. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, artan gıda ve enerji fiyatlarından olumsuz etkileniyor. Ayrıca, savaşın sürmesi, Avrupa'nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendiriyor. İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyeliği ile İttifak'ın doğu kanadı güçlendirilirken, Rusya ile Batı arasındaki gerilim daha da derinleşiyor. ABD ve Avrupa Birliği'nin Ukrayna'ya sağladığı askeri ve mali yardımın sürmesi, savaşın bir vekalet savaşına dönüştüğü algısını güçlendiriyor. Bu dönemde, Çin ve Hindistan gibi ülkeler arabuluculuk yapmaya veya ekonomik iş birliğini sürdürmeye çalışsa da, taraflar arasındaki güvensizlik diplomasi çabalarını baltalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savaşın başından bu yana hem Rusya hem de Ukrayna ile ilişkilerini dengeleyerek arabuluculuk çabalarını sürdürmüştür. Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’nın sağlanmasındaki rolü bu denge siyasetinin başarısıdır. Kremlin’in barış görüşmelerine yönelik umutsuz açıklaması, Türkiye’nin aracılık rolünün zorlaştığını gösterse de, iki tarafla da diyalog kanallarını açık tutan Ankara için yeni bir fırsat penceresinin kapanması anlamına gelmez. Türkiye, hem enerji hem de savunma alanında her iki ülkeyle de bağları olan bir ülke olarak, savaşın uzaması durumunda Karadeniz güvenliği ve bölgesel istikrar açısından daha büyük risklerle karşılaşabilir. Bu nedenle, mevcut durumda Türkiye’nin dış politikası, diplomatik çabalarını sürdürürken olası bir mülteci krizi veya enerji arz kesintisine karşı önlem almayı da içermelidir.
