ABD Dışişleri Bakanlığı, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DRC) bulunan Amerikan vatandaşlarının herhangi bir hastalık belirtisi göstermeseler dahi doğrudan Amerika Birleşik Devletleri'ne dönmelerine izin verilmeyeceğini duyurdu. Yeni kurala göre, Kongo'da bulunan ABD vatandaşları ülkelerine dönmeden önce en az 21 gün boyunca üçüncü bir ülkede ikamet etmek zorunda kalacak. Kararın, Kongo'da devam eden salgın hastalık riskleri ve sağlık güvenliği önlemleri kapsamında alındığı belirtildi. Uygulama, özellikle Kongo'nun doğusunda etkili olan ve uluslararası sağlık otoritelerini endişelendiren bir salgınla ilişkilendiriliyor. Yetkililer, bu tedbirin ABD'de olası bir salgının yayılmasını önlemek için geçici bir önlem olduğunu ifade etti.
Kongo'daki sağlık krizi ve ABD'nin endişeleri
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, son yıllarda çeşitli salgın hastalıklarla mücadele ediyor. Özellikle Ebola ve maymun çiçeği (Mpox) salgınları, ülkede sağlık sistemini zorluyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Kongo'da maymun çiçeği vakalarında son aylarda ciddi bir artış olduğunu ve virüsün yeni bir varyantının ortaya çıktığını duyurmuştu. Bu durum, uluslararası seyahat kısıtlamalarını gündeme getirdi. ABD yönetimi, Kongo'dan gelen yolcuların potansiyel bir sağlık riski taşıyabileceğini değerlendirerek, 21 günlük bir karantina süresini üçüncü bir ülkede geçirme zorunluluğu getirdi. Karar, ABD'de 2024 yılı başlarında uygulamaya konuldu. Söz konusu süre, virüsün kuluçka dönemi göz önünde bulundurularak belirlendi. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), bu kuralın bilimsel verilere dayandığını ve halk sağlığını korumayı amaçladığını belirtti.
Kongo hükümeti, bu karara itiraz ettiğini ve ülkenin uluslararası imajına zarar verdiğini açıkladı. Kongo Sağlık Bakanlığı, salgınla mücadelede kaydedilen ilerlemelere rağmen ABD'nin bu tür bir kısıtlama getirmesini "orantısız" olarak nitelendirdi. Öte yandan, Kongo'da yaşayan binlerce Amerikalı, bu durumdan olumsuz etkilendi. Çoğu diplomatik misyon, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör çalışanı olan bu kişiler, işlerini kaybetme endişesi yaşıyor. Seyahat acenteleri, Kongo'dan çıkış yapmak isteyen Amerikalılar için üçüncü ülke seçenekleri sunmaya çalışıyor. Özellikle Ruanda ve Uganda gibi komşu ülkeler, transit geçişler için tercih edilen noktalar arasında.
Küresel sağlık güvenliği ve seyahat kısıtlamaları
ABD'nin bu kararı, küresel salgın yönetiminde ülkeler arasındaki koordinasyon eksikliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Daha önce COVID-19 pandemisi sırasında birçok ülke benzer seyahat kısıtlamaları uygulamıştı. Ancak, uzmanlar bu tür kısıtlamaların etkinliği konusunda farklı görüşlere sahip. Bazı epidemiyologlar, 21 günlük karantinanın virüsün yayılmasını engellemede etkili olabileceğini savunurken, diğerleri bu tür önlemlerin ekonomik ve sosyal maliyetlerinin yüksek olduğunu vurguluyor. Ayrıca, kararın siyasi boyutu da dikkat çekiyor. ABD yönetimi, iç kamuoyuna sağlık güvenliği konusunda kararlı olduğunu göstermek isterken, Kongo'yla ilişkilerde gerilime yol açabilecek bir adım atıyor.
Uluslararası hava taşımacılığı sektörü de bu karardan etkileniyor. Kongo'dan ABD'ye direkt uçuşların durdurulması veya sınırlandırılması, havayolu şirketlerinin rotalarını yeniden düzenlemesine neden oluyor. Bazı Avrupa ülkeleri, ABD'nin bu kararına benzer önlemler alıp almayacaklarını değerlendiriyor. Avrupa Birliği, Kongo'ya yönelik seyahat kısıtlamalarında ortak bir politika izlenmesi çağrısı yaptı. Bu arada, Dünya Sağlık Örgütü, seyahat kısıtlamalarının son çare olarak kullanılması gerektiğini ve bilimsel verilere dayanması gerektiğini hatırlattı. Kongo'daki sivil toplum örgütleri ise, bu tür kısıtlamaların ülkeye yapılan yardımları ve insani çalışmaları aksattığına dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile özellikle ticaret ve insani yardım alanlarında ilişkilerini geliştirmektedir. ABD’nin uyguladığı seyahat kısıtlaması, doğrudan Türkiye’yi hedef almasa da, benzer salgın endişelerinin Türkiye’nin Kongo politikasını dolaylı olarak etkileyebileceği değerlendiriliyor. Türkiye, Afrika’da sağlık altyapısı ve salgın yönetimi konusunda işbirliğini sürdürmekte, ancak sınır ötesi sağlık risklerine karşı da tedbirli olmaktadır. Bu karar, Türk yetkililerin de Kongo’dan gelen yolcular için benzer önlemler almasına yol açabilir. Ayrıca, ABD ile Afrika’daki politikaların farklılaştığı bir dönemde, Türkiye’nin kendi sağlık diplomasisi stratejisini güçlendirmesi beklenebilir.
