Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) başkenti Kinşasa, bir yandan ekonomik çöküş ve doğudaki silahlı çatışmalarla boğuşurken, diğer yandan Devlet Başkanı Félix Tshisekedi'nin üçüncü bir dönem için anayasayı değiştirme girişimi ülkeyi yeni bir istikrarsızlığa sürükleyebilir. Ulusal Meclis'te görüşülen bir yasa tasarısı, seçim takvimini değiştirerek Tshisekedi'nin 2028'de yeniden aday olmasının önünü açmayı amaçlıyor. Ancak muhalefet ve sivil toplum, bu adımı bir darbe girişimi olarak nitelendiriyor.
Anayasa değişikliğinin perde arkası
KDC anayasasına göre bir cumhurbaşkanı en fazla iki dönem görev yapabiliyor. Tshisekedi 2019'da göreve başladı ve 2023'te ikinci dönemini kazandı. Ancak iktidar partisi, seçimlerin ertelenmesi veya geçici bir hükümet kurulması gibi formüllerle üçüncü bir dönemin kapısını aralamaya çalışıyor. Muhalefet, bu planın ülkeyi 1990'lardaki gibi bir iç savaşa sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Doğuda faaliyet gösteren M23 isyancı grubu ve diğer silahlı örgütler, hükümetin zayıflığından faydalanarak toprak kazanmaya devam ediyor. Ekonomi ise yüksek enflasyon, işsizlik ve altyapı eksiklikleriyle boğuşuyor. Dünya Bankası verilerine göre nüfusun yüzde 70'i yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
Bölgesel ve uluslararası yansımalar
KDC'deki bu siyasi kriz, Büyük Göller Bölgesi'ndeki dengeleri de etkiliyor. Ruanda, Uganda ve Burundi gibi komşu ülkeler, doğu KDC'deki çatışmalara doğrudan veya dolaylı olarak müdahil. Tshisekedi'nin üçüncü dönem ısrarı, bölgesel iş birliği mekanizmalarını zayıflatabilir ve yeni göç dalgalarına yol açabilir. Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler, anayasa değişikliği girişimine temkinli yaklaşıyor. Fransa ve Belçika gibi eski sömürgeci güçler ise KDC'deki istikrarın kendi çıkarları için önemli olduğunu vurguluyor. ABD, KDC'deki krizi yakından takip ederken, Çin ise ülkedeki maden yatırımlarını koruma endişesi taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
KDC, Afrika'nın en büyük ikinci ülkesi olmasının yanı sıra zengin maden kaynakları (kobalt, bakır, elmas) nedeniyle Türkiye için stratejik öneme sahiptir. Türkiye, KDC ile ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirme çabasındadır; ancak ülkedeki siyasi istikrarsızlık, Türk yatırımcılar ve insani yardım çalışmaları için risk oluşturmaktadır. Ayrıca KDC'deki çatışmalar, bölgesel güvenliği tehdit ederek Afrika Boynuzu'ndaki Türkiye'nin nüfuz alanını da dolaylı olarak etkileyebilir. Türk dış politikası, KDC'deki krizin barışçıl yollarla çözülmesini ve anayasal sürecin korunmasını desteklemektedir.
