Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (KDC) yeni bir Ebola salgını, ülkenin en karanlık tarihi sayfalarından birinin hâlâ halk üzerindeki etkilerini gün yüzüne çıkarıyor. Dr. Osman Dar'ın analizine göre, 2018-2020 arasında 2.200'den fazla can alan önceki salgının ardından gelen bu yeni dalga, sadece bir sağlık krizi değil, aynı zamanda derin bir güven bunalımının yansıması. KDC'nin doğusundaki Kuzey Kivu eyaletinde 2025'in ilk aylarında tespit edilen vakalar, bölgedeki silahlı çatışmalar ve sömürge dönemine dayanan devlet otoritesine güvensizlik nedeniyle hızla yayılıyor. Salgın, uluslararası yardım kuruluşlarının çabalarına rağmen, yerel halk arasında yaygınlaşan komplo teorileri ve sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarıyla mücadeleyi zorlaştırıyor.
Tarihsel Bağlam ve Güvensizlik
KDC, Belçika Kralı II. Leopold'un 1885-1908 arasında uyguladığı acımasız sömürge yönetiminden bu yana, yabancı güçlere karşı derin bir şüpheyle yaşıyor. 1960'ta bağımsızlık sonrası yaşanan Mobutu diktatörlüğü ve 1990'lardaki büyük savaşlar, bu güvensizliği pekiştirdi. Ebola gibi salgınlarda, sağlık ekiplerine yönelik saldırılar ve aşı karşıtlığı, bu tarihsel travmanın bir sonucu olarak görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgınla mücadelede toplum temelli yaklaşımların önemini vurgularken, yerel liderlerin ve dini otoritelerin desteğini almak kritik hale geliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
KDC'deki Ebola salgını, komşu ülkeler Uganda, Ruanda ve Burundi için de risk oluşturuyor. 2018 salgınında olduğu gibi, bu ülkeler sınır kontrollerini sıkılaştırsa da, yoğun nüfus hareketleri virüsün yayılmasını kolaylaştırıyor. DSÖ, salgını uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olarak ilan etmeyi değerlendirirken, küresel toplumun hızlı müdahalesi hayati önem taşıyor. Öte yandan, bölgedeki mayın çatışmaları ve mülteci kampları, salgınla mücadeleyi daha da karmaşık hale getiriyor. KDC'nin doğusundaki altın ve koltan madenleri üzerindeki kontrol mücadelesi, sağlık hizmetlerine erişimi engelliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
KDC'deki Ebola salgını, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası kapsamında yakından takip edilmelidir. Türkiye, Sağlık Bakanlığı ve TİKA aracılığıyla Afrika'da sağlık altyapısına destek sağlıyor; bu salgın, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım rolünü artırma fırsatı sunabilir. Ayrıca, KDC'de faaliyet gösteren Türk şirketlerinin (inşaat, madencilik) çalışanları ve yatırımları, salgının yayılması durumunda risk altına girebilir. Küresel sağlık güvenliği açısından, salgının kontrol altına alınamaması, uluslararası seyahat ve ticareti etkileyerek Türkiye'yi de dolaylı yoldan etkileyebilir.
