Kolombiya, Latin Amerika'da bir ilke imza atarak kadın sünnetini (FGM) yasaklayan yasayı kabul etti. Ülkenin Pasifik kıyısındaki yerli Emberá topluluğunda yaygın olan bu uygulama, artık yasalar önünde suç sayılıyor. Ancak aktivistler, yasanın uygulanmasının önünde kültürel ve lojistik engeller bulunduğunu belirtiyor. Yasa, Aralık 2024'te Kolombiya Kongresi'nde oybirliğiyle kabul edildi ve Devlet Başkanı Gustavo Petro tarafından onaylandı.
Yasanın Arka Planı ve Kapsamı
Yeni yasa, kadın sünnetini 6 ila 12 yıl arasında değişen hapis cezalarıyla cezalandırıyor. Ayrıca, bu uygulamayı teşvik eden veya kolaylaştıran kişilere de aynı cezalar uygulanıyor. Yasa, özellikle Emberá topluluğunun yoğun yaşadığı Risaralda, Chocó ve Valle del Cauca bölgelerinde etkili olacak. UNICEF verilerine göre, Kolombiya'da 15-49 yaş arası kadınların yaklaşık %1'i kadın sünnetine maruz kalmış durumda.
Kadın sünneti, Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kadın genital organlarının kısmen veya tamamen kesilmesini içeren ve tıbbi olmayan nedenlerle yapılan bir uygulama. Kız çocukları genellikle 5-10 yaşları arasında, geleneksel törenlerle bu işleme tabi tutuluyor. Uygulama, enfeksiyon, kanama, doğum komplikasyonları ve psikolojik travma gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.
Kolombiya Anayasa Mahkemesi, 2009 yılında Emberá topluluğunda bir kız çocuğunun sünnet edilmesini yasaklamış ve bu uygulamanın anayasaya aykırı olduğuna hükmetmişti. Ancak o zamana kadar ulusal düzeyde kapsamlı bir yasa bulunmuyordu. Yeni yasa, bu boşluğu dolduruyor ve uygulamayı açıkça suç sayıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Latin Amerika'da kadın sünneti en çok Kolombiya'nın yanı sıra Brezilya ve Peru'daki yerli topluluklarda görülüyor. Ancak bu ülkelerde konuşan yasalar bulunmuyor. Kolombiya'nın bu adımı, bölgede emsal oluşturması açısından önemli. Küresel çapta ise kadın sünneti 30 ülkede yaygın olarak uygulanıyor ve Birleşmiş Milletler, 2030 yılına kadar bu uygulamanın tamamen sona erdirilmesini hedefliyor. Afrika'da Senegal, Kenya ve Etiyopya gibi ülkelerde yasal yasakların yanı sıra toplum temelli eğitim programlarıyla önemli ilerlemeler kaydedildi.
Kolombiya'daki Emberá topluluğu, kadın sünnetini "temizlik" ve "kadınlık" için bir geçiş ritüeli olarak görüyor. Uluslararası insan hakları örgütleri, bu tür kültürel geleneklerin, kız çocuklarının bedensel bütünlük hakkını ihlal ettiğini vurguluyor. Yasanın başarısı, yerel liderlerin ve sağlık çalışanlarının eğitimi ile topluluk içinde farkındalık yaratılmasına bağlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kolombiya'nın kadın sünnetini yasaklaması, Türkiye'nin de üyesi olduğu uluslararası toplumun kadın hakları konusundaki mücadelesine önemli bir katkı. Türkiye, kadına yönelik şiddetle mücadelede yasal düzenlemeler yaparken, bu tür küresel gelişmelerin takip edilmesi ve uluslararası platformlarda desteklenmesi dış politika vizyonu açısından önemli. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ve Ortadoğu'da kadın sünnetinin yaygın olduğu ülkelerle ilişkilerinde, bu konudaki farkındalık ve işbirliği çabaları, insani diplomasi açısından da değer taşıyor.
