Japonya eski Başbakanı Fumio Kişida, ABD ile ortaklaşa gerçekleştirilen yen müdahalesinin para birimine ve ekonomiye kalıcı bir çözüm getirmediğini, ancak şimdilik destek sağladığını belirtti. Bloomberg Televizyonu'na konuşan Kişida, Japonya'nın döviz piyasalarındaki sert dalgalanmalara karşı aldığı önlemlerin geçici bir rahatlama yarattığını, ancak temel ekonomik sorunların çözülmediğini ifade etti. Eski başbakan, müdahalenin ardından yenin değer kazanmasının piyasalarda bir nebze istikrar sağladığını, ancak bunun sürdürülebilir olmadığını vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Japonya ve ABD, yenin dolar karşısında hızla değer kaybetmesinin ardından birkaç kez ortak müdahalede bulunmuştu. Özellikle 2022 ve 2023 yıllarında yen, 38 yılın en düşük seviyelerine gerilemiş ve Japon yetkilileri harekete geçirmişti. Müdahaleler genellikle piyasada yen satın alıp dolar satarak yapılıyor. Kişida, bu tür operasyonların kısa vadede etkili olduğunu, ancak para biriminin değerinin ekonomik temellerle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Japonya Merkez Bankası'nın ultra gevşek para politikasını sürdürmesi, faiz farklarının açılmasına ve yenin zayıf kalmasına neden oluyor. Kişida, bu politikaların gözden geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Öte yandan, Japonya'nın ihracata dayalı ekonomisi zayıf yenden kısmen fayda sağlıyor. Ancak enerji ve gıda ithalatının maliyeti artıyor, bu da hane halkı üzerinde enflasyon baskısı yaratıyor. Kişida, hükümetin bu dengesizliği yönetmekte zorlandığını, ancak müdahalenin yanı sıra mali destek önlemlerinin de gerekli olduğunu belirtti. Ayrıca, ABD ile yapılan ortak müdahalelerin iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğini gösterdiğini, ancak bunun kalıcı bir çözüm olmadığını vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yen müdahalesinin küresel etkileri de geniş oldu. Asya piyasalarında yenin değer kazanması, diğer Asya para birimleri üzerinde de baskı oluşturdu. Çin yuanı ve Güney Kore wonu da benzer baskılarla karşı karşıya. Küresel ölçekte, doların güçlü seyri gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratırken, Japonya'nın müdahalesi diğer merkez bankaları için de bir örnek oluşturuyor. Uzmanlar, ABD'nin faiz politikalarının yen üzerindeki etkisinin devam edeceğini ve bu nedenle müdahalelerin tek başına yeterli olmayacağını savunuyor.
Kişida, Japonya'nın ABD ile koordinasyon içinde hareket etmesinin önemine değinirken, uzun vadede Japon ekonomisinin yapısal reformlara ihtiyaç duyduğunu söyledi. Eski başbakan, ülkenin büyüme potansiyelini artırmak için işgücü piyasası reformları, dijitalleşme ve yeşil enerji yatırımları gibi alanlarda adımlar atılması gerektiğini dile getirdi. Bu reformların yenin değerine de olumlu yansıyacağını belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye ekonomisi için doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel döviz piyasalarındaki dalgalanmaların gelişmekte olan ülkelere yansımaları açısından önemli. Güçlü dolar ve zayıf yerel para birimleri, Türkiye gibi yüksek dış borca sahip ülkelerde maliyet artışlarına neden oluyor. Türkiye'nin ihracat rekabeti açısından zayıf yen, Türk mallarına karşı Asyalı rakiplerini avantajlı duruma getirebilir. Ancak, Japon müdahalesi gibi önlemlerin geçici olduğu ve yapısal reformların kalıcı çözüm sağladığı dikkate alındığında, Türkiye'nin de ekonomik istikrar için benzer yaklaşımları benimsemesi gerektiği söylenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin ABD ve Japonya ile ekonomik ilişkileri bu tür gelişmelerden dolaylı olarak etkilenebilir.
