Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin (DKC) başkenti Kinşasa, Pazartesi günü adeta sessizliğe büründü. Cumhurbaşkanı Félix Tshisekedi'nin olası bir üçüncü dönem adaylığının önünü açabilecek anayasa reformu planına karşı halk, evlerinde kalarak protesto etti. Şehir merkezindeki iş yerleri kapandı, okullar tatil edildi ve toplu taşıma araçları seferlerini durdurdu. Muhalefet partileri ve sivil toplum örgütleri tarafından çağrısı yapılan “ölü kent” eylemi, reformun demokratik kazanımları tehdit ettiği gerekçesiyle geniş katılım sağladı.
Anayasa Reformu ve Tartışmalı Üçüncü Dönem
Cumhurbaşkanı Tshisekedi, Eylül ayında yaptığı bir konuşmada, “kurumların modernleştirilmesi” gerektiğini savunarak anayasa değişikliği sinyali vermişti. Muhalefet ise bu girişimin asıl amacının, Tshisekedi'nin 2028'de sona erecek ikinci döneminden sonra yeniden aday olabilmesi için zemin hazırlamak olduğunu iddia ediyor. Mevcut anayasa, cumhurbaşkanının en fazla iki dönem görev yapmasına izin veriyor. Tshisekedi, 2019'da tartışmalı bir seçimle ilk kez iktidara gelmiş, 2023'te ise yeniden seçilmişti. Reform planı, sadece cumhurbaşkanlığı süresini değil, aynı zamanda merkezi hükümetin yetkilerini de yeniden tanımlayacağı için hükümet içinde de görüş ayrılıklarına yol açtı.
Güney Afrika'da Yabancı Düşmanı Saldırılar
Güney Afrika'nın Western Cape bölgesinde ise endişe verici başka bir gelişme yaşanıyor. Yabancı düşmanı grupların, özellikle Mavela kasabası başta olmak üzere birçok yerleşim yerinde kapı kapı dolaşarak yabancı uyrukluları tehdit ettiği bildiriliyor. Saldırılardan en çok etkilenen grup, daha önce de benzer olaylarla karşılaşan Malavililer oldu. Yüzlerce Malavili, can güvenlikleri için evlerini terk ederek geçici sığınma merkezlerine akın etti. Güney Afrika hükümeti olayları kınamakla birlikte, polisin yeterli müdahalede bulunmadığı yönünde eleştiriler yükseliyor. Bu tür saldırılar, ülkede yıllardır süren işsizlik ve ekonomik eşitsizliğin körüklediği yabancı düşmanlığının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kinşasa'daki protestolar, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Sahra Altı Afrika'ya yönelik artan diplomatik ve ekonomik angajmanı bağlamında önem taşıyor. DKC, zengin maden yatakları (kobalt, bakır) ile Türk savunma ve inşaat firmalarının ilgi alanına giriyor. Anayasa krizi, bölgede istikrarsızlığı artırabilir ve Türk yatırımlarını etkileyebilir. Güney Afrika'daki yabancı düşmanı saldırılar ise Türk diasporasının bulunduğu bölgelerde güvenlik endişesi yaratabilir. Türkiye, her iki ülkede de arabulucu rolü oynayarak istikrarın korunmasına katkıda bulunabilir.
