Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), İran'a yakınlığıyla bilinen Iraklı silahlı grupların Suudi Arabistan topraklarına yönelik son saldırılarını şiddetle kınadı. KİK Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi liderliğindeki konsey, yaptığı yazılı açıklamada, bu saldırıların bölgesel güvenlik ve istikrarı tehdit ettiğini belirterek, uluslararası hukukun ve komşuluk ilişkilerinin ihlali anlamına geldiğini vurguladı. Açıklamada, Suudi Arabistan'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam destek ifade edilirken, bu tür eylemlerin kabul edilemez olduğu kaydedildi. Saldırıların, bölgedeki mevcut kırılgan dengeleri daha da kötüleştirebileceği konusunda uyarılar yapıldı.
Saldırıların Arka Planı ve Taraflar
Son haftalarda, Irak'ta faaliyet gösteren ve İran destekli olduğu bilinen bazı silahlı grupların, Suudi Arabistan'ın güney bölgelerindeki sivil yerleşimlere ve enerji tesislerine insansız hava araçları (İHA) ve füzelerle saldırı düzenlediği bildiriliyor. Bu grupların, Irak'taki siyasi nüfuzları ve askeri kapasiteleriyle bilinen Haşdi Şabi'nin parçası oldukları ya da en azından onlarla koordinasyon içinde hareket ettikleri ifade ediliyor. Saldırıların, Yemen'deki Husilere yönelik Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon operasyonlarına bir tepki olarak gerçekleştirildiği yorumları yapılıyor. Ancak bu saldırılar, İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla Suudi Arabistan'a baskı kurma stratejisinin bir parçası olarak da değerlendiriliyor.
Irak merkezi hükümeti ise, bu saldırıların kendi topraklarından gerçekleştirilmesini kınayarak, ulusal egemenliğini ihlal eden bu tür eylemlere izin vermeyeceğini açıkladı. Ancak Bağdat yönetiminin, bu gruplar üzerindeki kontrolünün sınırlı olduğu biliniyor. KİK açıklamasında ayrıca, Irak hükümetine, grupları dizginleme ve topraklarının üçüncü ülkelere yönelik saldırılar için kullanılmasını engelleme çağrısı yapıldı. Bu durum, Irak'ın iç siyasi hassasiyetleri nedeniyle zorlu bir denge kurmasını gerektiriyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu saldırılar, Orta Doğu'daki gerilimin bir kez daha tırmanmasına neden oldu. Suudi Arabistan, uluslararası topluma çağrıda bulunarak, bu tür saldırıların enerji piyasalarını istikrarsızlaştırdığını ve küresel ekonomiyi tehdit ettiğini belirtti. Özellikle Aramco tesislerine yönelik saldırılar, daha önce küresel petrol fiyatlarında ani dalgalanmalara yol açmıştı. Bu kez de, saldırıların petrol arzını kesintiye uğratma ihtimali, piyasalarda tedirginlik yaratıyor. Analistler, İran'ın bu tür vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetlerin, nükleer müzakerelerdeki elini güçlendirme ve Suudi Arabistan'ı müzakere masasına çekme amacı taşıyabileceğini değerlendiriyor.
ABD ve Avrupa Birliği'nden de saldırılara ilişkin kınama mesajları geldi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan'ın savunulmasına tam destek verdiğini belirtirken, bölgedeki istikrarın önemine vurgu yaptı. Ancak Batılı ülkelerin, İran'la yürütülen diplomatik süreçleri riske atmamak adına daha temkinli bir dil kullandığı görülüyor. Bu durum, uluslararası toplumun ikili bir yaklaşım sergilemesine yol açıyor: bir yandan saldırıları kınıyor, diğer yandan İran'la diyaloğu sürdürme çabası gösteriyorlar. Bölgedeki diğer aktörler, özellikle Körfez ülkeleri ve Ürdün, Suudi Arabistan'ın yanında yer alarak dayanışma mesajları yayınladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yakından izlediği Orta Doğu'daki istikrar arayışını doğrudan etkiliyor. Türkiye, bölgede diyalog ve işbirliğini teşvik eden bir politika izlerken, tansiyonun artması hem enerji güvenliği hem de bölgesel güvenlik açısından risk oluşturuyor. Türkiye'nin Irak'ın kuzeyindeki askeri varlığı ve PKK ile mücadelesi düşünüldüğünde, Irak'ın istikrarı Ankara için hayati önemde. İran destekli grupların faaliyetleri, Irak'ın iç dengesini bozarak Türkiye'nin güvenliğini de dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji ithalatında Körfez ülkeleriyle olan ticari ilişkileri, bu tür çatışmaların küresel petrol fiyatlarını yükseltmesiyle ekonomik açıdan olumsuz etkilenebilir. Ankara'nın, başta İran ve Suudi Arabistan olmak üzere bölgesel aktörlerle dengeli ilişkilerini sürdürerek, gerilimin düşürülmesi için yapıcı bir rol üstlenmesi beklenir.
