Kenya'da insan hakları örgütleri, 2024 yılında güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestocuları anmak için düzenlenen anma törenlerinde gözaltına alınan yedi kişiden altısının, işkence izleriyle ve dökülmüş halde bulunduğunu açıkladı. Bir kişinin ise halen kayıp olduğu bildirildi. Olay, ülkede polis şiddeti ve keyfi gözaltı uygulamalarına yönelik tepkileri yeniden alevlendirdi.
Anma törenlerinde gözaltılar ve kayıplar
Kenya İnsan Hakları Komisyonu (KHRC) ve diğer sivil toplum kuruluşları, başkent Nairobi'nin çeşitli noktalarında düzenlenen anma etkinliklerinde, güvenlik güçlerinin çok sayıda kişiyi gözaltına aldığını belirtti. Gözaltına alınanlardan altısı, günler sonra işkence belirtileri taşıyan bedenler halinde bulunurken, bir kişiye henüz ulaşılamadı. Örgütler, kayıp kişinin de benzer bir muameleye maruz kalmış olabileceğinden endişe ediyor.
2024 yılında, hükümetin vergi artışlarına ve yolsuzluk iddialarına karşı düzenlenen kitlesel protestolarda en az 50 kişi hayatını kaybetmiş, yüzlerce kişi yaralanmıştı. Güvenlik güçlerinin orantısız güç kullandığı gerekçesiyle ulusal ve uluslararası kamuoyunda sert eleştirilere maruz kalmıştı. Şimdi ise anma törenlerinde yaşanan bu olay, hükümetin muhalefeti susturma çabalarının bir parçası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kenya, Doğu Afrika'nın en istikrarlı demokrasilerinden biri olarak görülmesine rağmen, son yıllarda artan polis şiddeti ve ifade özgürlüğü kısıtlamaları nedeniyle uluslararası kuruluşların dikkatini çekiyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, Kenya hükümetine protestoculara karşı güç kullanımını kınayan bir bildiri yayımlarken, Avrupa Birliği de durumu yakından izlediğini duyurdu. Uluslararası Af Örgütü ise Kenya'da sistematik işkence uygulamalarının varlığını belirterek, bağımsız bir soruşturma çağrısında bulundu.
Afrika Birliği'nin de konuyla ilgili sessizliğini koruması, kıta genelinde insan hakları ihlallerine karşı tutarsız bir yaklaşım sergilendiği eleştirilerini beraberinde getiriyor. Özellikle Doğu Afrika bölgesinde, Kenya'nın bu tutumunun diğer ülkelere emsal teşkil etmesinden endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya'daki insan hakları ihlalleri, Türkiye'nin Afrika kıtasındaki diplomatik ve ticari ilişkilerini etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, özellikle Doğu Afrika'da artan nüfuzuyla bilinirken, Kenya ile savunma, ticaret ve eğitim alanlarında iş birliği yürütmektedir. Ancak bu tür olaylar, Türkiye'nin insan haklarına saygılı bir dış politika izleme iddiasını zedeleyebilir. Türk yetkililerin, bölgedeki istikrarı koruma amacıyla Kenya hükümetini itidale çağırması ve uluslararası hukuka uygun hareket edilmesi yönünde mesajlar vermesi beklenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'daki yatırımlarının güvenliği açısından da bu tür istikrarsızlıkların yakından takip edilmesi gerekmektedir.
