Kenya'nın orta kesimindeki Laikipia Hava Üssü (LAPSSET) önünde toplanan yüzlerce kişi, ABD'nin bölgede kurduğu Ebola karantina ve tedavi merkezine tepki gösterdi. Göstericiler, tesisin yerel halk için sağlık riski oluşturduğunu ve bölgenin güvenliğini tehdit ettiğini öne sürdü. Polis, kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanırken, en az 15 kişi gözaltına alındı. Olaylar sırasında Nanyuki kasabasındaki birçok iş yeri kepenk kapattı, okullar tatil edildi.
Gelişmenin arka planı
ABD Afrika Komutanlığı'na (AFRICOM) bağlı Laikipia Hava Üssü, bölgedeki askeri operasyonlar için kullanılırken, son aylarda Ebola salgınına karşı bir sağlık merkezine dönüştürülmüştü. Kenya hükümeti, tesisin sadece askeri personel ve acil durumlar için kullanılacağını açıklasa da, yerel halk bu açıklamalara ikna olmadı. Protestocular, üssün çevresinde güvenlik önlemlerinin artırıldığını ve bölge halkının sağlık hizmetlerine erişiminin kısıtlandığını iddia ediyor.
Kenya Sağlık Bakanlığı, ülkede henüz herhangi bir Ebola vakası tespit edilmediğini ancak önleyici tedbirlerin alındığını belirtti. Ancak muhalif gruplar, tesisin asıl amacının ABD'nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirmek olduğunu öne sürüyor. Sosyal medyada yayılan 'Ebola merkezi halka değil, askeri amaçlara hizmet ediyor' söylemi, protestoların hızla büyümesine neden oldu.
Bölgesel veya küresel boyut
Kenya'daki bu protestolar, Afrika Boynuzu'nda artan ABD askeri varlığına karşı bölgesel tepkilerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Somali'deki El-Şebab militanlarına karşı yürütülen operasyonlar kapsamında ABD, Kenya'da birçok askeri üs kullanıyor. Ancak pandemi döneminde Ebola gibi yüksek riskli bir hastalığın tedavi merkezinin askeri bir üsse kurulması, sivil-asker ilişkilerini gerdi.
Analistler, salgın yönetimi ile güvenlik politikalarının iç içe geçmesinin, özellikle kırılgan devletlerde halkın yabancı güçlere duyduğu güvensizliği artırdığına dikkat çekiyor. Bu durum, sadece Kenya'da değil, Uganda, Etiyopya ve Sudan gibi komşu ülkelerde de yankı buluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya'daki bu gelişme, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki artan diplomatik ve ekonomik angajmanı açısından önem taşıyor. Türkiye, Somali'deki askeri varlığı ve Afrika'daki sağlık projeleri (örneğin Türk Kızılayı'nın Ebola ile mücadele çalışmaları) ile bölgede bir aktör haline gelirken, ABD karşıtı protestolar Ankara'ya bölgesel nüfuz alanı açabilir. Ancak Türkiye'nin insani yardım ve güvenlik iş birliğini dengeleyerek, mevcut kırılganlıkları suiistimal etmeden hareket etmesi gerekiyor.
