Kenya'da binlerce hemşire, düşük ücretler ve kötü çalışma koşullarını protesto etmek için greve gitti. Ülke genelinde devlet hastanelerinde çalışan hemşirelerin başlattığı grev, sağlık hizmetlerinde büyük aksamalara yol açtı. Kenya Ulusal Hemşireler Birliği (KNUN) üyesi Shiru Kihara, grevin nedenini "Yeter artık" sözleriyle özetledi: "Yıllardır hükümetin vaatlerini dinliyoruz; artık somut adımlar bekliyoruz." Hemşireler, maaşlarının iyileştirilmesi, mesai ücretlerinin ödenmesi ve hastanelerdeki personel eksikliğinin giderilmesi gibi taleplerde bulunuyor.
Grev Neden Çıktı?
Kenya'da sağlık çalışanlarının sorunları yeni değil. Uzun süredir biriken sorunlar, geçtiğimiz haftalarda hükümetle yapılan toplu sözleşme görüşmelerinin çıkmaza girmesiyle iyice tırmanmıştı. Hemşireler, 2021'de imzalanan toplu sözleşme hükümlerinin hükümet tarafından uygulanmadığını ve maaş zamlarının yapılmadığını belirtiyor. Ayrıca, COVID-19 salgını sırasında artan iş yüküne rağmen hiçbir iyileştirme yapılmadığını vurguluyorlar.
Shiru Kihara, Nairobi'deki Kenyatta Ulusal Hastanesi'nde çalışan bir hemşire. Grevin arka planını şöyle anlatıyor: "Biz hastalarımızın yanında olmak istiyoruz, ama bu koşullarda hem kendimizi hem de hastaları tehlikeye atıyoruz. Vardiyalar 16 saate kadar uzuyor, mesai ücretlerimiz aylardır ödenmiyor. Bazı arkadaşlarımız ek iş yapmak zorunda kalıyor çünkü maaşlarımız kira ve faturaları karşılamıyor."
Kenya'nın birçok şehrinde hastane önlerinde toplanan hemşireler, sloganlar eşliğinde taleplerini dile getirdi. Sağlık Bakanlığı ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine grevin süresiz olduğu açıklandı. Hükümet ise grevin yasa dışı olduğunu savunuyor ve sağlık hizmetlerinin aksamaması için yedek personel görevlendirdiğini duyurdu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kenya'daki hemşire grevi, Afrika kıtasında sağlık çalışanlarının yaşadığı zorlukların bir yansıması olarak görülüyor. Kıta genelinde sağlık çalışanları, düşük ücretler, yetersiz ekipman ve ağır iş yükü nedeniyle sık sık greve gidiyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, Afrika'da sağlık çalışanı başına düşen hasta sayısı dünya ortalamasının çok üzerinde. Bu durum, sağlık sistemlerinin kırılganlığını artırıyor ve pandemi gibi krizlerde daha da belirgin hale geliyor.
Kenya, sağlık turizmi açısından Doğu Afrika'nın önemli merkezlerinden biri. Ülke, bölge ülkelerine sağlık hizmeti ihraç ediyor; ancak bu grev, sağlık sisteminin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Uzmanlar, hükümetin hemşirelerin taleplerini karşılamaması durumunda sağlık alanında daha büyük bir kriz yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Grev, aynı zamanda Doğu Afrika Topluluğu (EAC) ülkelerinde de yankı uyandırdı. Komşu ülkeler Tanzanya ve Uganda'da da sağlık çalışanları benzer sorunlar yaşıyor. Bazı sendikalar, Kenya'daki grevi örnek göstererek hükümetlerine baskı yapmaya başladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya'daki hemşire grevi, Türkiye'nin sağlık alanındaki dış politikası açısından önemli bir gösterge olabilir. Türkiye, son yıllarda Afrika'da sağlık altyapısının geliştirilmesi için çeşitli projelere imza atıyor. Özellikle Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) aracılığıyla Kenya'da hastane yenileme ve ekipman desteği gibi faaliyetler yürütüyor. Bu tür grevler, sağlık sistemindeki yapısal sorunların çözülmemesi durumunda dış yardımların etkili olamayacağını gösteriyor. Türkiye'nin Afrika'daki sağlık diplomasisi, sadece altyapı değil, aynı zamanda sağlık çalışanlarının koşullarının iyileştirilmesini de kapsamalı. Bu bağlamda, Kenya'daki gelişmeler Türkiye'nin Afrika politikası için bir fırsat penceresi sunuyor; sağlık çalışanlarının haklarına saygılı projeler geliştirmek, Türkiye'nin bölgedeki itibarını artırabilir. Ayrıca, Türkiye'de de sağlık çalışanlarının benzer sorunlar yaşadığı düşünüldüğünde, bu haber Türk kamuoyunda sağlık emekçilerinin haklarına dair tartışmaları da gündeme getirebilir.
