Kenya polisi, ülke genelinde Gen Z kuşağının öncülüğünde gerçekleşen tarihi ayaklanmanın ikinci yıldönümünde düzenlenmesi beklenen protestoları engellemek amacıyla Perşembe günü büyük bir güvenlik operasyonu başlattı. Başkent Nairobi başta olmak üzere birçok kentte polis ekipleri yoğun şekilde konuşlandırılırken, ana caddeler ve meydanlar güvenlik şeridiyle kapatıldı. Yetkililer, kamu düzeninin korunması için tüm önlemlerin alındığını duyurdu.
Gen Z ayaklanmasının arka planı
2023 yılının Haziran ayında, Kenya'nın yeni vergi yasalarına karşı başlayan Gen Z öncülüğündeki protestolar, kısa sürede hükümet karşıtı geniş çaplı bir harekete dönüşmüştü. Başta Nairobi, Mombasa ve Kisumu olmak üzere birçok kentte on binlerce genç, artan yaşam maliyetleri ve yolsuzluk iddialarını protesto etmişti. Gösteriler sırasında çıkan olaylarda en az 50 kişi hayatını kaybetmiş, yüzlerce kişi yaralanmıştı. Hükümet, protestoları bastırmak için sert önlemler almış ve sosyal medya platformlarında kısıtlamalara gitmişti.
İki yıl aradan sonra, Gen Z aktivistlerinin yeniden sokaklara çıkma çağrıları üzerine hükümet harekete geçti. Polis sözcüsü yaptığı açıklamada, provokasyonlara izin verilmeyeceğini ve kanunsuz toplanmalara karşı yasal işlem yapılacağını vurguladı. İçişleri Bakanlığı ise protestoların ekonomiyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Protestoların odağında, hükümetin devraldığı 80 milyar doların üzerindeki borç yükü ve IMF ile imzalanan kemer sıkma politikaları yer alıyor. Gençler arasında işsizlik oranının %40'a yaklaştığı ülkede, artan gıda ve enerji fiyatları toplumda büyük bir hoşnutsuzluk yaratmış durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
Kenya, Doğu Afrika'nın en büyük ekonomisi ve bölgesel istikrar için kilit bir ülke konumunda. Ülkede yaşanacak herhangi bir siyasi kriz, komşu ülkelere de sıçrama potansiyeli taşıyor. Özellikle Somali'deki terörle mücadele operasyonlarına ev sahipliği yapan Kenya'nın istikrarsızlaşması, bölgedeki güvenlik dengelerini altüst edebilir.
ABD ve Avrupa Birliği, Kenya'daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Batılı ülkeler, hükümete diyalog çağrısı yaparken, demokratik haklara saygı gösterilmesi gerektiğini vurguluyor. Çin ise Kenya'da büyük altyapı yatırımları bulunuyor ve istikrarın korunmasını arzuluyor. Aynı zamanda, Kenya'daki borç krizinin bölgesel bir domino etkisi yaratmasından endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki en önemli ticari ve diplomatik ortaklarından biridir. Türkiye-Kenya ticaret hacmi son yıllarda 500 milyon dolara yaklaşmış, THY Nairobi'ye direkt seferler düzenlemektedir. Ülkede yaşanacak siyasi istikrarsızlık, Türk yatırımcılarını ve ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Kenya'nın Somali'deki barış sürecindeki rolü, Türkiye'nin Somali'deki kalkınma ve güvenlik projeleriyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle, Türkiye'nin Kenya'daki gelişmeleri yakından izlemesi ve taraflar arasında diyalog kanallarını açık tutması stratejik önem taşımaktadır.
