Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, 25 Temmuz Cumartesi günü Rusya'nın Omsk kentinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede, Ukrayna savaşının dondurulması ve tarafların müzakere masasına geri dönmesi halinde bir barış anlaşmasına ulaşılabileceğini söyledi. Bu açıklama, Orta Asya liderinin Moskova'ya yakın duruşuyla bilinen bir dönemde, Ukrayna krizine ilişkin nadir bir diplomatik çıkış olarak değerlendirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Tokayev, Rusya'nın Sibirya bölgesindeki Omsk kentinde düzenlenen bir forumda Putin ile bir araya geldi. İki liderin görüşmesinin ana gündem maddesi, ekonomik iş birliği ve bölgesel güvenlik konularıydı. Ancak Tokayev, Ukrayna meselesine değinerek, “Çatışmanın dondurulması ve müzakerelerin yeniden başlaması durumunda bir barış anlaşması mümkün olabilir” ifadelerini kullandı. Bu ifadeler, Kazakistan'ın savaşın başından bu yana izlediği dengeli politikayla uyumlu görülüyor.
Kazakistan, Ukrayna savaşında resmi olarak Rusya'yı desteklemese de, Moskova ile güçlü ekonomik ve siyasi bağlarını koruyor. Öte yandan Astana, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini de sık sık vurguluyor. Bu bağlamda Tokayev'in son açıklaması, hem Rusya'ya hem de Ukrayna'ya mesaj içeriyor. Kazak lider, savaşın uzamasının bölgesel istikrara tehdit oluşturduğunu ve tarafların bir an önce diyalog yolunu bulması gerektiğini ima etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tokayev'in bu çıkışı, Orta Asya ülkelerinin Ukrayna savaşına yaklaşımını da gözler önüne seriyor. Bölge ülkeleri, Rusya'ya olan bağımlılıkları ile Batı ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Savaşın başlamasından bu yana Kazakistan, Rusya'ya uygulanan yaptırımları delmekle suçlanmaktan kaçınırken, toprak bütünlüğü ilkesine vurgu yaparak hem Batı'ya hem de Moskova'ya mesaj veriyor.
Küresel ölçekte, savaşın dondurulması fikri, bazı Batılı ülkelerde de tartışılıyor. Ancak Ukrayna, topraklarının bir kısmının Rus işgali altında kalmasına razı olmayacağını açıkça ifade ediyor. Rusya ise savaş hedeflerinden taviz vermeyeceğini belirtiyor. Bu nedenle Tokayev’in önerisi, kısa vadede hayata geçmesi güç bir senaryo olarak görülse de, bölgesel liderlerin çatışmanın sona ermesi için arabuluculuk yapma isteğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kazakistan Cumhurbaşkanı'nın Ukrayna savaşında barış çağrısı, Türkiye'nin izlediği denge politikasıyla örtüşüyor. Ankara, savaşın başından bu yana hem Rusya hem Ukrayna ile diyaloğunu sürdürüyor ve tarafları müzakereye teşvik ediyor. Tokayev'in açıklamaları, bölgesel aktörlerin barış arayışlarını güçlendiriyor. Türkiye, Karadeniz tahıl koridoru gibi girişimlerde kilit rol oynarken, Kazakistan gibi ülkelerin de benzer çabaları, çok taraflı diplomasi zeminini genişletebilir. Ancak savaşın dondurulması fikri, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ilkesiyle çeliştiği için Ankara'nın bu öneriye nasıl yaklaşacağı merak konusu.
