Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mecid el-Ensari, İran ile yaşanan savaşın Körfez Arap ülkelerine, güvenliklerini sağlamak için yalnızca ABD ile stratejik ortaklıklarına güvenmemeleri gerektiğini gösterdiğini belirtti. El-Ensari, bu açıklamayı Abu Dabi'de düzenlenen Hili Forumu'ndaki bir panel oturumunda yaptı. Konuşmasında, "Biz..." diyerek sözlerine başlayan el-Ensari, bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı
El-Ensari'nin sözleri, Körfez ülkelerinin İran ile yaşanan son savaşın ardından güvenlik stratejilerini gözden geçirdiği bir dönemde geldi. Savaş, Körfez'deki güç dengelerini sarsarken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve güvenlik taahhütleri sorgulanmaya başlandı. Katar, uzun süredir hem ABD ile hem de İran ile diyalog kanallarını açık tutan bir denge politikası izliyor. El-Ensari, "İran ile yaşanan savaş, Körfez ülkelerinin yalnızca stratejik ortaklıklara güvenemeyeceğini, aynı zamanda kendi savunma kapasitelerini güçlendirmeleri ve bölgesel diyalogu artırmaları gerektiğini gösterdi" ifadelerini kullandı. Katar, 2017-2021 yılları arasında Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır tarafından uygulanan abluka sırasında İran ve Türkiye ile ilişkilerini güçlendirmişti. Bu deneyim, Doha'nın çok yönlü diplomasi anlayışını pekiştirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Körfez ülkeleri, ABD'nin bölgeden asker çekme eğilimleri ve İran'ın artan nüfuzu karşısında yeni güvenlik arayışları içinde. Suudi Arabistan ve BAE, son yıllarda Çin ve Rusya ile de ilişkilerini geliştiriyor. El-Ensari'nin açıklamaları, Körfez'in ABD'ye olan bağımlılığını azaltma yönündeki genel eğilimin bir parçası olarak görülüyor. İran ile savaş, bölgede enerji arz güvenliğini tehdit ederken, küresel petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı. Katar, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatçılarından biri olarak, enerji güvenliğinde kilit rol oynuyor. Ayrıca Katar, ABD'nin Orta Doğu'daki en büyük askeri üssü olan El-Udeyd Hava Üssü'ne ev sahipliği yapıyor. Bu üs, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) operasyonları için kritik öneme sahip. Ancak Doha, İran ile de iyi ilişkilerini sürdürerek dengeyi korumaya çalışıyor. El-Ensari'nin sözleri, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) içinde de farklı güvenlik algılarının olduğunu gösteriyor. KİK üyeleri arasında son yıllarda yaşanan normalleşme süreci, İran karşısında ortak bir tutum geliştirmeyi zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Katar'ın ABD'ye olan güvenlik bağımlılığını sorgulaması, Türkiye'nin bölgesel dengeler açısından önemli bir gelişme. Türkiye, Katar ile güçlü siyasi ve ekonomik ilişkilere sahip; 2017 ablukasında Doha'ya asker göndererek destek vermişti. Körfez'de ABD'nin rolünün azalması, Türkiye'nin bölgede daha fazla nüfuz kazanmasına olanak tanıyabilir. Ayrıca İran ile yaşanan savaş, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yolları için risk oluşturuyor. Türkiye, hem Katar hem de İran ile ilişkilerini dengeleyerek bölgesel istikrarı korumaya çalışıyor. Bu açıklamalar, Türkiye'nin çok taraflı diplomasi ve savunma işbirliği stratejilerini güçlendirmesi gerektiğini gösteriyor.
