Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatović, 22-23 Mayıs 2025 tarihlerinde Kazakistan'a tarihi bir resmi ziyaret gerçekleştirdi. İki ülke arasında 18 yıl aradan sonra gerçekleşen bu ilk üst düzey temas, özellikle ticaret, ulaştırma koridorları ve turizm alanlarında yeni iş birliği fırsatlarını masaya yatırdı. Ziyaretin en dikkat çekici başlıklarından biri, Karadağ'ın Adriyatik kıyısındaki stratejik Bar limanının, Çin'den Avrupa'ya uzanan Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası) güzergahına entegre edilmesi potansiyeli oldu.
Bar Limanı'nın Stratejik Önemi ve Orta Koridor Vizyonu
Adriyatik Denizi'nin incisi olarak nitelendirilen Bar limanı, Karadağ'ın en büyük ticari limanı olmasının yanı sıra Balkanlar'ın denize açılan önemli kapılarından biri. Orta Koridor ise Çin'den başlayıp Orta Asya, Hazar Denizi, Kafkaslar ve Karadeniz üzerinden Avrupa'ya ulaşan bir ticaret rotası olarak son yıllarda artan bir jeopolitik önem kazanmış durumda. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası geleneksel Kuzey Koridoru'nun riskli hale gelmesi, Orta Koridor'u alternatif bir ticaret arteri olarak öne çıkardı.
Milatović, Kazakistan ziyaretinde yaptığı açıklamada, "Bar limanı, Orta Koridor'un Avrupa bağlantı noktası olabilir. Bu, sadece Karadağ ve Kazakistan için değil, tüm bölge için ekonomik kalkınmayı hızlandıracak bir fırsat" ifadelerini kullandı. Görüşmelerde ayrıca Kazakistan'ın zengin doğal kaynaklarının Bar üzerinden Avrupa pazarına sevk edilmesi ve turizm alanında karşılıklı yatırımlar ele alındı.
Bölgesel Jeopolitik Denklem ve Küresel Ticaret Ağları
Orta Koridor, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin önemli bir ayağını oluşturuyor. Ancak son dönemde Rusya'nın Ukrayna'ya müdahalesi, bu rotanın stratejik değerini daha da artırdı. Avrupa Birliği, enerji ve ticarette Rusya'ya bağımlılığı azaltmak için Orta Koridor'a yatırım yapmayı planlıyor. Özellikle Avrupa'nın enerji arz güvenliği ve ticaret yollarının çeşitlendirilmesi bağlamında, Bar limanının Karadeniz'den Adriyatik'e uzanan bir köprü işlevi görmesi bölgesel dengeleri etkileyebilir. Karadağ'ın NATO üyesi olması, bu koridorun güvenlik boyutunu da güçlendiriyor. Öte yandan, Çin'in Batı Balkanlar'daki ekonomik varlığı ve bölgeye yönelik yatırımları, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir gelişme.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Karadağ'ın Bar limanının Orta Koridor'a entegrasyonu, Türkiye için hem fırsatlar hem de rekabet unsurları barındırıyor. Türkiye, Orta Koridor'un kilit aktörlerinden biri olarak konumlanırken, Adriyatik'teki bir alternatif limanın yükselişi, Anadolu'daki lojistik merkezlerin (örneğin Mersin, İstanbul) cazibesini kısmen azaltabilir. Ancak aynı zamanda, Türkiye'nin Balkanlar ve Orta Asya arasındaki ticarette köprü rolü daha da önem kazanacak. Ankara'nın, hem Karadağ ile ikili ilişkilerini hem de Orta Koridor projesindeki liderliğini sürdürerek, bu yeni rotayı kendi çıkarlarına entegre etmesi mümkün. Özellikle Avrupa'ya enerji ve mal taşıyan Türk lojistik firmaları, Bar limanının altyapı yatırımlarına katılarak yeni bir pazar avantajı elde edebilir.
