Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) toplantıları kapsamında Filipinler'in başkenti Manila'da düzenlenen bir oturumda yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki durumun "oldukça ciddi" olduğunu belirterek bölgede gerilimin düşürülmesi ve kalıcı bir ateşkes sağlanması çağrısında bulundu. Anand, uluslararası toplumun bu kriz karşısında ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
Manila'da kritik diplomatik temaslar
Kanada Dışişleri Bakanı'nın bu açıklamaları, ASEAN'ın 57. Dışişleri Bakanları Toplantısı ve ilgili zirveler kapsamında Manila'da gerçekleştirilen ikili ve çok taraflı görüşmelerin ardından geldi. Anand, Orta Doğu'da artan çatışmaların sadece bölgesel değil, küresel istikrarı da tehdit ettiğine dikkat çekti. Özellikle Gazze'de devam eden savaş ve İsrail-Hizbullah arasındaki gerginlik, uluslararası toplumun acil müdahalesini gerektiren bir kriz boyutuna ulaşmış durumda. Kanada, daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ateşkes çağrıları yapmış, ancak bazı büyük güçlerin vetoları nedeniyle kararlar çıkmamıştı.
Anand, ASEAN toplantısında ayrıca Myanmar'daki iç savaş ve insani krize de değinerek, bu ülkede şiddetin sona ermesi ve demokratik sürecin yeniden başlatılması için bölgesel iş birliğinin önemini vurguladı. Kanada'nın, ASEAN ülkeleriyle ticari ve diplomatik ilişkilerini derinleştirme niyetinde olduğunu belirten Bakan, özgür ve açık bir Hint-Pasifik bölgesi vizyonunu yineledi.
Güney Çin Denizi'nde 'endişe verici' gerilim
Bakan Anand, Güney Çin Denizi'ndeki son gelişmeleri de "derin endişe verici" olarak nitelendirdi. Çin ile Filipinler, Malezya, Tayvan ve diğer bölge ülkeleri arasında egemenlik ve deniz yetki alanları konusunda yaşanan anlaşmazlıklar, son haftalarda askeri gerilimi tırmandırmış durumda. Anand, tüm tarafları uluslararası hukuka, özellikle de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) uymaya çağırdı. Kanada, bölgede gerginliği artırabilecek tek taraflı eylemlerden kaçınılması gerektiğini savunuyor. Ayrıca, tartışmalı bölgelerdeki askeri faaliyetlerin yanı sıra, Çin'in mercan resifleri üzerinde inşa ettiği yapay adalar ve askeri üsler de uluslararası toplumda endişe yaratıyor.
Kanada, Atlantik ve Pasifik arasında bir köprü konumunda olması nedeniyle Hint-Pasifik bölgesine stratejik önem atfediyor. Anand, bu çerçevede Kanada'nın bölgedeki angajmanını artırdığını ve ASEAN ülkeleriyle iş birliğini güçlendirdiğini belirtti. Aynı zamanda, Kanada'nın Çin ile ilişkilerinde ikili meseleler kadar ortak çıkarların da bulunduğunu, ancak uluslararası hukuka saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Güney Çin Denizi'ndeki gerilim, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini de tehdit ediyor; bölge, dünya ticaretinin üçte birine ev sahipliği yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Orta Doğu hem de Doğu Akdeniz'de benzer deniz yetki alanı sorunlarıyla karşı karşıya olduğu için Kanada'nın uluslararası hukuka vurgu yapması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki haklarını savunma çabalarına dolaylı destek olarak yorumlanabilir. Orta Doğu'da ateşkes çağrısı, Türkiye'nin bölgede istikrar arayışıyla örtüşmektedir. Ancak Kanada'nın Güney Çin Denizi'ndeki tutumu, Türkiye'nin Çin ile ikili ilişkilerinde denge gözetmesini gerektiren bir faktör olabilir. Türkiye, ASEAN ülkeleriyle ticareti artırma hedefiyle bölgedeki dengeleri dikkatle izlemektedir.
