Kanada, önümüzdeki hafta Türkiye'de düzenlenecek NATO zirvesinde, küresel bir savunma bankası kurulması amacıyla yaklaşık 10 kurucu ülkeyi duyurmayı hedefliyor. Reuters'a konuşan üst düzey Kanadalı müzakereci, bu girişimin askeri ihtiyaçların finansmanını kolaylaştırmak ve savunma sanayisinde işbirliğini artırmak için tasarlandığını belirtti. Kanada'nın başını çektiği bu inisiyatif, özellikle gelişmekte olan ülkelerin savunma projelerine uygun koşullarda kredi sağlamayı amaçlıyor. Zirve, 9-11 Temmuz tarihlerinde Ankara ve İstanbul'da gerçekleşecek.
Gelişmenin arka planı
Kanada Savunma Bakanlığı yetkililerine göre, küresel savunma bankası fikri ilk kez 2022 yılında Kanada Dışişleri Bakanı Mélanie Joly tarafından ortaya atılmıştı. Banka, gelişmekte olan ülkelerin savunma ihtiyaçlarını karşılamak ve silah tedarikini kolaylaştırmak için düzenlenmiş bir finans mekanizması olarak tasarlanıyor. Uzun vadede bankanın, NATO ülkelerinin yanı sıra Asya-Pasifik ve Afrika'daki müttefiklere de hizmet vermesi bekleniyor.
Kanada'nın bu girişimle, uluslararası savunma işbirliğinde yeni bir standart belirlemeyi amaçladığı ifade ediliyor. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası artan savunma harcamaları ve silah stoklama ihtiyacı, bu tür bir finansal araca olan ilgiyi artırdı. Kanadalı müzakereci, bankanın kuruluşunun, NATO'nun ortak finansman projelerine benzer şekilde, ancak daha geniş kapsamlı olacağını söyledi.
Bölgesel veya küresel boyut
Küresel savunma bankası, yalnızca NATO ülkelerini değil, aynı zamanda Asya, Afrika ve Latin Amerika'daki dost ve müttefik ülkeleri de kapsayacak. Bu, özellikle Çin ve Rusya'nın askeri etki alanını genişlettiği bir dönemde, Batı blokunun savunma işbirliğini güçlendirme çabası olarak değerlendiriliyor. Bankanın, kredi sağlamanın yanı sıra ortak Ar-Ge projelerine de yatırım yapması planlanıyor.
Analistlere göre, bu inisiyatif ABD ve Avrupa'nın yanı sıra, Irak, Ürdün ve Bangladeş gibi ülkelerin savunma modernizasyonunu hızlandırabilir. Ayrıca, banka aracılığıyla küçük ve orta ölçekli savunma şirketlerinin de finansmana erişimi kolaylaşacak. Ancak, bankanın faaliyete geçmesi için önümüzdeki bir yıl içinde IMF ve Dünya Bankası benzeri bir yönetim yapısının kurulması gerekecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun önemli üyelerinden biri olarak bu yeni mekanizmanın kurulmasında doğrudan rol alabilir. Savunma sanayisinde hızla büyüyen Türkiye, özellikle insansız hava araçları ve kara sistemlerinde küresel pazarda söz sahibi konumda. Küresel savunma bankası, Türk savunma firmalarının uluslararası projelerde daha fazla yer almasını sağlayabilir ve ihracat finansmanını kolaylaştırabilir. Ancak bankanın, Türkiye'nin savunma ihtiyaçlarına uygun kredi koşulları sunup sunmayacağı, Ankara'nın kararında belirleyici olacak. Türkiye'nin bu girişime dahil olması, bölgesel savunma işbirliklerinde elini güçlendirebilir.
