Cezayir parlamentosu Pazar günü, Nijer'e askeri birliklerin konuşlandırılmasına izin veren bir kararı onayladı. Parlamento açıklamasına göre bu karar, Cezayir'in 1973 yılında Mısır'a asker göndermesinden bu yana ilk yurt dışı askeri konuşlandırması anlamına geliyor. Başkent Cezayir'de alınan karar, Kuzey Afrika ve Sahel bölgesindeki güvenlik dinamiklerini yakından ilgilendiriyor.
Kararın Arka Planı ve Cezayir'in Askeri Doktrini
Cezayir, bağımsızlığından bu yana dış politikasında askeri müdahaleden kaçınan ve genellikle diplomasi ile arabuluculuğu önceleyen bir çizgi izledi. 1973 Arap-İsrail Savaşı'nda Mısır'a destek amacıyla gönderilen birlikler, ülkenin son yurt dışı askeri operasyonu olarak kayıtlara geçmişti. O tarihten bu yana Cezayir ordusu, ağırlıklı olarak sınır güvenliği ve iç terörle mücadele ile meşgul oldu. Son yıllarda Sahel bölgesinde artan istikrarsızlık, özellikle Libya ve Mali'deki çatışmalar, Cezayir'in güvenlik algısını değiştirdi. Nijer, Cezayir ile yaklaşık 1.000 kilometrelik bir sınırı paylaşıyor ve bu sınır bölgesi, silahlı grupların ve kaçakçılık ağlarının geçiş güzergahı olarak biliniyor.
Parlamento onayı, Cezayir Anayasası'nın yurt dışına asker gönderilmesi için meclis izni gerektiren hükümlerine dayanıyor. Karar metninde, görevlendirmenin süresi, asker sayısı ve operasyonun kapsamına dair ayrıntılar yer almıyor. Ancak Cezayirli yetkililer, konuşlandırmanın Nijer'in istikrarına katkı amacı taşıdığını ve ülkenin toprak bütünlüğüne saygı çerçevesinde yapılacağını belirtiyor. Nijer hükümeti henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Uzmanlar, Cezayir'in bu adımının arkasında, kendi sınır güvenliğini ileri hatta savunma stratejisinin yattığını değerlendiriyor. Zira Nijer'deki istikrarsızlık, doğrudan Cezayir'in güney vilayetlerini etkileyebilecek bir risk unsuru olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nijer, son yıllarda Sahel'de artan cihatçı örgüt saldırıları ve siyasi krizlerle gündemde. 2023 yılında gerçekleşen askeri darbe, Batılı ülkelerle ilişkilerde gerilime yol açmış, Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri askerlerini çekmişti. Bu ortamda Cezayir'in askeri varlığı, bölgesel güç dengelerinde yeni bir parametre oluşturabilir. Cezayir, Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler nezdinde arabuluculuk girişimlerinde bulunmuş, ancak askeri bir angajmanla ilk kez sahada yer alacak. Bu durum, Cezayir'in bölgesel bir güvenlik aktörü olarak rolünü pekiştirme isteğinin işareti olarak yorumlanıyor. Öte yandan, Nijer'deki gelişmeler, Rusya'nın Afrika'daki etkisini artırma çabaları ve Batı'nın azalan nüfuzu bağlamında da okunmalı. Cezayir'in askeri adımı, Batı yanlısı bir müdahale olarak değil, daha çok ulusal güvenlik eksenli bir önlem olarak sunuluyor. Bölgesel uzmanlar, Cezayir'in bu hamlesinin Sahel'deki diğer aktörler tarafından dikkatle izleneceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda Afrika'da artan bir diplomatik ve ekonomik varlık gösteriyor; özellikle Sahel bölgesinde güvenlik iş birlikleri ve kalkınma projeleriyle öne çıkıyor. Cezayir'in Nijer'e asker göndermesi, bölgedeki güç dengelerini değiştirebilir ve Türkiye'nin bölgesel ortaklıklarını etkileyebilir. Türkiye, Nijer ile savunma anlaşmaları ve eğitim programları yürütüyor; Cezayir'in askeri varlığı, bu ülkeler arasındaki iş birliği zeminini yeniden şekillendirebilir. Ayrıca, Sahel'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji ve ticaret yolları açısından da risk oluşturuyor. Cezayir'in adımı, bölgesel istikrarın sağlanmasına katkı sunarsa, Türkiye'nin Afrika açılımı için olumlu bir ortam yaratabilir. Ancak askeri bir angajmanın tırmanma riski taşıması, Türkiye'nin bölgedeki hassas dengeleri gözetmesini gerektiriyor.
