Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD yönetiminin yapay zeka şirketi Anthropic'e yönelik ihracat kısıtlamalarının, küresel yapay zeka sektörünün bir avuç büyük teknoloji firmasına aşırı bağımlı hale gelmesinin yarattığı riskleri gözler önüne serdiğini söyledi. Carney, ülkelerin yapay zeka alanında çeşitliliğe gitmesi ve kendi modellerini geliştirmesi gerektiğini vurguladı.
ABD'nin Anthropic kısıtlamaları ve sektöre yansımaları
ABD Ticaret Bakanlığı, geçtiğimiz haftalarda yapay zeka araştırma şirketi Anthropic'in belirli modellerinin bazı ülkelere ihracatını sınırlandıran yeni düzenlemeler yayımladı. Karar, özellikle Çin ve Rusya gibi ülkelerin Anthropic'in Claude adlı yapay zeka modeline erişimini kısıtlarken, bu durum diğer ülkelerde de endişe yarattı. Carney, Ottawa'da düzenlenen bir basın toplantısında, 'Bu kısıtlamalar, yapay zeka altyapımızı ve modellerimizi çeşitlendirme ihtiyacımızı net bir şekilde ortaya koyuyor. Tek bir tedarikçiye veya ülkeye bağımlı olmak stratejik bir kırılganlık yaratır' dedi.
Küresel yapay zeka yarışı ve bağımlılık tartışmaları
Son yıllarda yapay zeka modelleri, özellikle OpenAI (GPT), Google (Gemini), Meta (LLaMA) ve Anthropic (Claude) gibi birkaç büyük ABD merkezli firma tarafından domine ediliyor. Kanada, Birleşik Krallık, Fransa ve Singapur gibi ülkeler kendi modellerini geliştirmek için yatırımlar yaparken, birçok gelişmekte olan ülke ise bu modellere erişim için izin ya da lisans almak zorunda kalıyor. Carney, 'Yapay zeka ekonomik büyüme, verimlilik ve ulusal güvenlik için çok önemli. Bu alanda bağımsızlık, egemenlikle doğrudan ilişkilidir' diye ekledi. Bu durum, özellikle Avrupa Birliği ve Japonya gibi aktörlerin kendi modellerini geliştirme çabalarını hızlandırmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki bağımlılık riskini yeniden gündeme getirmektedir. Türkiye, TÜBİTAK ve çeşitli üniversiteler aracılığıyla kendi dil modellerini geliştirme çalışmaları yürütse de, halihazırda pek çok kurum ve işletme ABD merkezli yapay zeka servislerine bağımlıdır. ABD'nin ihracat kısıtlamaları genişlerse, Türkiye'nin bu modellere erişimi etkilenebilir. Bu nedenle Türkiye'nin, açık kaynak modelleri teşvik ederek ve yerli model geliştirme kapasitesini artırarak bağımlılığı azaltması stratejik bir öneme sahiptir.
