Kanada, ABD'den ithal edilen 27,6 milyar dolar değerindeki ürüne yüzde 50'ye varan oranlarda yeni karşı tarifeler uygulamaya hazırlanıyor. Bloomberg News Ottawa Bürosu Şefi Brian Platt'ın aktardığına göre, söz konusu tarifeler 8 Eylül'den itibaren yürürlüğe girecek ve çelik, alüminyum, kağıt hamuru, kağıt, ev aletleri ile tarım ekipmanlarını kapsayacak.
Gelişmenin Arka Planı
Kanada'nın bu hamlesi, ABD'nin Kanada menşeli ürünlere yönelik son dönemde artırdığı ticari engellere bir yanıt niteliği taşıyor. İki NATO müttefiki ve yakın ticaret ortağı arasındaki gerilim, özellikle çelik ve alüminyum sektörlerinde yoğunlaşmış durumda. ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle bu ürünlere ek gümrük vergileri getirmişti. Kanada tarafı, bu adımların Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olduğunu savunuyor ve misilleme hakkını saklı tutuyor.
Ottawa'nın açıkladığı tarife listesi, stratejik öneme sahip sektörleri hedef alıyor. Çelik ve alüminyum, Kanada'nın ABD'ye en çok ihraç ettiği ürünler arasında yer alıyor. Kağıt ve kağıt hamuru ise Kanada'nın ormancılık sektörünün bel kemiği. Ev aletleri ve tarım ekipmanları ise Amerikan imalat sanayisinin Kanada pazarındaki payını doğrudan etkileyecek kalemler. Uzmanlar, bu tarifelerin iki ülke arasındaki ticaret hacmini yılda milyarlarca dolar azaltabileceğini belirtiyor.
Kararın zamanlaması dikkat çekici. 8 Eylül, ABD'de yaz tatilinin sona erdiği ve Kongre'nin yeniden toplandığı bir döneme denk geliyor. Kanada Başbakanı Justin Trudeau hükümeti, tarifelerin yürürlüğe girmesinden önce ABD'li mevkidaşlarıyla son bir müzakere turu yapmayı planlıyor. Ancak şu ana kadar yapılan görüşmelerden somut bir sonuç çıkmadığı bildiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, sadece iki ülkeyi değil, Kuzey Amerika'nın tamamını ve küresel tedarik zincirlerini de yakından ilgilendiriyor. USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) çerçevesinde korunan serbest ticaret rejimi, karşılıklı tarifelerle fiilen askıya alınmış durumda. Bu durum, Meksika'nın da benzer adımlar atması halinde bölgesel bir ticaret savaşına dönüşebilir.
Küresel piyasalar, Kanada'nın kararını temkinli karşıladı. Amerikan doları, Kanada doları karşısında hafif değer kazandı. Emtia fiyatlarında ise çelik ve alüminyum vadeli işlemlerinde yukarı yönlü bir hareket gözlendi. Analistler, tarifelerin ABD'de enflasyonu körükleyebileceği ve Federal Reserve'in faiz politikasını etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, Kanada'nın bu adımı, diğer ülkelere de emsal teşkil edebilir. Avrupa Birliği ve Çin, ABD'nin ticari hamlelerine karşı benzer misilleme mekanizmalarını devreye almıştı. Kanada'nın hamlesi, kurallara dayalı uluslararası ticaret sisteminin erozyona uğradığı bir dönemde, orta ölçekli güçlerin nasıl bir pozisyon alacağına dair önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada-ABD ticaret gerilimi, doğrudan Türkiye'yi hedef almasa da küresel ticaret dengeleri üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, çelik ve alüminyum ihracatında ABD'nin uyguladığı ek vergilerle zaten mücadele ediyor. Kanada'nın misillemesi, ABD'nin çelik ithalatında alternatif kaynak arayışını artırabilir ve bu da Türk üreticiler için kısa vadede bir fırsat penceresi açabilir. Ancak küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlık, Türkiye'nin ihracat pazarlarında istikrarsızlık riskini de beraberinde getiriyor. Ayrıca, NATO müttefikleri arasındaki ticari çatışma, ittifak içi dayanışmayı zayıflatarak Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi diplomasisinde yeni denge arayışlarını gündeme getirebilir.
