Kamboçya'da 38 yıldır iktidarda olan Başbakan Hun Sen, son dönemde otoriter yönetimine yönelik uluslararası baskının arttığı bir dönemde dikkat çeken adımlar atmaya başladı. Uzun süredir Batılı ülkelerin ve insan hakları örgütlerinin hedefi olan Hun Sen, son haftalarda ülkede yaygınlaşan çevrimiçi dolandırıcılıkla mücadele söylemini hızlandırırken, geçtiğimiz günlerde tutuklu muhalefet lideri Kem Sokha'yı da affetti. Bu gelişmeler, Kamboçya'da demokratikleşme yönünde umutları artırsa da, uzmanlar bu adımların yüzeysel olduğunu ve gerçek bir reform anlamına gelmediğini vurguluyor.
Hun Sen'in son dönemdeki stratejik hamleleri
Hun Sen, 1985'ten bu yana Kamboçya'yı demir yumrukla yönetiyor. İktidarını pekiştirmek için muhalefeti sindirmek, bağımsız medyayı susturmak ve yargıyı kendi kontrolü altına almakla tanınıyor. Ancak son dönemde, özellikle ABD ve AB'nin insan hakları ihlalleri konusunda yaptırım tehditleri, ülke ekonomisini etkileyen siber dolandırıcılık operasyonları ve Çin'in bölgedeki etkisinin azalması gibi faktörler, Hun Sen'i yeni arayışlara itiyor.
Kem Sokha, 2017'de "vatana ihanet" suçlamasıyla tutuklanmış ve 2018 seçimlerinde muhalefet partisinin diskalifiye edilmesine gerekçe olarak gösterilmişti. Hun Sen'in onu affetmesi, içeride ve dışarıda bir jest olarak algılansa da, kritik bir siyasi değişimin işareti değil. Zira Hun Sen, aynı hafta içinde çevrimiçi dolandırıcılıkla mücadele kapsamında binlerce yabancıyı sınır dışı etme kararı alarak, ülkenin uluslararası imajını iyileştirmeye çalışıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kamboçya'daki bu gelişmeler, Güneydoğu Asya'da otoriter eğilimlerin yükseldiği bir dönemde yaşanıyor. Myanmar'da askeri cunta, Tayland'da ise ordunun vesayeti altındaki bir hükümet var. Hun Sen'in attığı adımlar, uluslararası toplumun bu ülkelere yönelik insan hakları baskısını artırması halinde benzer şekilde sonuç alınabileceğini gösteriyor. Öte yandan Çin, Kamboçya'nın en büyük müttefiki ve yatırımcısı konumunda. Ancak Çin'in Kamboçya'daki ekonomik nüfuzu, Hun Sen'in bağımsız manevra alanını daraltıyor. ABD ise bölgede Çin'in etkisine karşı koymak için Kamboçya ile ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Tüm bu dinamikler, Kamboçya'yı büyük güç rekabetinin bir sahnesi haline getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kamboçya'daki bu gelişmeler, Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesine yönelik dış politikası açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda ASEAN ülkeleriyle ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Kamboçya da bu ülkeler arasında yer alıyor. Hun Sen'in uluslararası baskıya boyun eğmesi, Türkiye'nin benzer otoriter rejimlere yönelik insan hakları temelli dış politikasının bir zaferi olarak yorumlanabilir. Ancak Türkiye'nin kendi iç siyasi dinamikleri ve insan hakları karnesi göz önüne alındığında, bu konuda fazla ses çıkarması beklenmiyor. Bununla birlikte, Kamboçya'da istikrar ve demokratikleşme, Türkiye'nin bölgedeki yatırımları ve ticari ortaklıkları için olumlu bir ortam yaratabilir. Dolayısıyla Ankara'nın bu süreci yakından takip etmesi ve gerektiğinde siyasi destek vermesi faydalı olacaktır.
