Kamboçya'da hapiste tutulan ABD-Kamboçya çifte vatandaşı sivil toplum aktivisti Theary Seng'in davası, uluslararası kamuoyunda yeniden gündeme geldi. 55 yaşındaki Seng, 2022 yılından bu yana asılsız suçlamalarla cezaevinde bulunuyor. Uluslararası Af Örgütü ve ABD Dışişleri Bakanlığı, Seng'in derhal serbest bırakılması çağrısı yaparken, Kamboçya yönetiminin siyasi muhalefeti bastırmak için hukuki araçları kullandığı belirtiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Theary Seng, uzun yıllardır insan hakları ve demokrasi alanında çalışan tanınmış bir aktivist. 2017'de ana muhalefet partisinin kapatılmasının ardından hükümeti eleştiren açıklamalar yapmış, 2022'de ise 'hükümete hakaret' ve 'yanlış bilgi yayma' suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Seng'in avukatı, yargılamanın adil olmadığını ve tüm suçlamaların siyasi motivasyonlu olduğunu savunuyor. Kamboçya, son yıllarda Başbakan Hun Sen yönetiminde muhalefete yönelik baskılarla anılıyor. 2023 seçimlerinde ana muhalefet partisi yasaklı statüde olduğu için yarışamadı ve Hun Sen'in partisi tüm sandalyeleri kazandı.
Seng'in davası, Kamboçya'nın uluslararası taahhütlerine aykırı bulunuyor. ABD, Dünya Ticaret Örgütü ve ASEAN gibi platformlarda Kamboçya'ya insan hakları ihlalleri konusunda uyarılarda bulunuyor. Ancak Çin'in bölgedeki artan etkisi nedeniyle Batı'nın yaptırım gücü sınırlı kalıyor. Kamboçya, Pekin'in en yakın müttefiklerinden biri ve Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında büyük yatırımlar alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kamboçya'daki gelişmeler, Güneydoğu Asya'da demokrasi ve insan hakları alanındaki gerilemenin bir örneği olarak değerlendiriliyor. Tayland, Myanmar ve Laos gibi komşu ülkelerde de benzer eğilimler gözlemleniyor. ABD, bölgedeki etkisini artırmak için Vietnam, Filipinler ve Endonezya ile ilişkilerini güçlendirirken, Kamboçya'daki insan hakları ihlallerine rağmen tam bir kopuş yaşanmıyor.
Uzmanlar, ABD'nin Kamboçya'ya yönelik politikasının ikircikli olduğunu belirtiyor: bir yandan insan hakları söylemi, diğer yandan Çin karşısında stratejik denge arayışı. Theary Seng'in davası, Washington'un bu ikilemini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kamboçya'daki iç siyasi gelişmeler, Türkiye ile doğrudan diplomatik veya ekonomik bir ilişki içermese de, insan hakları ve hukukun üstünlüğü konusundaki küresel eğilimler açısından örnek teşkil ediyor. Türkiye'nin de son yıllarda benzer eleştirilere maruz kaldığı düşünülürse, uluslararası toplumun siyasi mahkumlar konusunda tutarlı bir duruş sergilemesi beklenir. Ayrıca Asya-Pasifik bölgesindeki Çin-ABD rekabeti, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasını etkileyebilecek bir faktör; Türkiye bölgede Çin ve ABD arasında dengeli bir ilişki kurmaya çalışıyor.
