ABD’nin Kaliforniya eyaletinde, Palisades Yangını’na (Palisades Fire) bağlı olarak açılan ve ülke genelinde yakından takip edilen federal kundaklama davasında jüri kararsız kaldı. Yargıç, yeni bir duruşmanın Ekim 2025’te yapılmasına hükmetti. Dava, orman yangınlarının kundaklama sonucu çıkıp çıkmadığına dair kamuoyundaki tartışmaları alevlendirmişti.
Davanın arka planı ve gelişmeler
Palisades Yangını, 2023 yazında Los Angeles County’nin kuzeybatısındaki Palisades bölgesinde çıkmış ve yaklaşık 1.200 dönümlük alanı kül ederek yüzlerce evin tahliyesine yol açmıştı. Yangının çıkış noktasında şüpheli bulunan bir kişi, federal savcılık tarafından kundaklama suçlamasıyla yargılanıyordu. Sanık, yangının kazara çıktığını savunsa da savcılık, delillerin kasıt olduğunu gösterdiğini iddia ediyordu.
Jüri heyeti, üç hafta süren duruşma ve iki günlük müzakerenin ardından oy birliğine varamadı. Yargıç, “jüri kilitlenmesi” (hung jury) nedeniyle yargılamanın yenilenmesine karar verdi. Savcılık, aynı suçlamalarla yeni duruşmaya hazırlanacağını açıkladı. Sanık avukatı ise müvekkilinin aleyhindeki delillerin yetersiz olduğunu savundu.
Bu dava, özellikle kuraklık ve iklim değişikliğiyle sıklaşan orman yangınlarının sorumluluğunun bireylere mi yoksa sistemik ihmallere mi ait olduğu tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Kaliforniya’da son yıllarda binlerce yangının %10’undan azının kundaklama kaynaklı olduğu bilinirken, bu oranın düşük olmasına rağmen büyük çaplı yangınlarda kundaklamanın oranı artabiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yangınların nedenleri ve “kundaklama” algısı, ABD’de kamuoyunu ikiye bölmüş durumda. Bir kesim, yangınların daha çok bakımsız enerji hatları, kuraklık ve rüzgar gibi doğal faktörlerle bağlantılı olduğunu savunurken; diğer kesim, artan yangın vakalarında insan faktörünün (kasıtlı veya ihmal sonucu) önemli bir payı olduğunu düşünüyor. Palisades Yangını davası, bu iki görüş arasında adalet arayışının sembolü haline geldi.
Küresel ölçekte ise orman yangınları, iklim değişikliğinin etkileriyle daha sık ve yıkıcı hale geliyor. Avustralya, Yunanistan, Kanada ve Türkiye gibi ülkeler de benzer felaketlerle mücadele ediyor. Bu nedenle, yangınların hukuki sorumluluğunun belirlenmesi, diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir. Dava, aynı zamanda federal ve eyalet düzeyinde yangınla mücadele politikalarının etkinliğini sorgulatıyor. Uzmanlar, önleyici tedbirlerin ve caydırıcı cezaların artırılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, Türkiye’deki orman yangınlarıyla mücadele politikalarına dolaylı da olsa ışık tutuyor. Türkiye, özellikle yaz aylarında sık sık büyük yangınlarla karşılaşan bir ülke. Yangınların çıkış nedenlerinin araştırılması ve şüpheli faillerin yargılanması sürecinde, ABD’deki gibi bağımsız bir yargı ve bilimsel delil toplama sürecinin önemi ortaya çıkıyor. Ayrıca, Türkiye’nin de katıldığı uluslararası iklim değişikliği müzakerelerinde, orman yangınlarıyla mücadele ve adaptasyon konuları giderek daha fazla gündeme geliyor. Bu dava, yangınların sadece doğal değil, aynı zamanda insan kaynaklı olabileceğine dair farkındalığı artırarak, Türkiye’deki benzer davalar için de hukuki bir referans oluşturabilir.
