ABD'nin batı eyaletlerinden Utah'ta, ülke genelindeki en büyük orman yangınının kontrolsüz bir şekilde büyümesi üzerine Vali Spencer Cox olağanüstü hal ilan etti. Eyalet genelinde havai fişek kullanımı yasaklanırken, Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS) nadiren kullanılan 'Özellikle Tehlikeli Durum' uyarısı yayınladı. Kuru ve rüzgarlı hava koşulları, Batı ABD genelinde yeni yangınların çıkmasına ve mevcut yangınların hızla yayılmasına zemin hazırlıyor.
Yangının boyutları ve alınan önlemler
Utah'ta başlayan ve 'Kanab Creek' yangını olarak adlandırılan felaket, şu ana kadar 80 bin dönümden fazla alanı kül etti. Yangın sadece yüzde 5 oranında kontrol altına alınabilmiş durumda. Eyalet yönetimi, yangınla mücadele için Ulusal Muhafız birliklerini seferber ederken, federal yardım talebinde bulundu. Havai fişeklerin yasaklanmasının yanı sıra, kamp ateşleri ve açık alev kullanımı da kısıtlandı. Tahliye emirleri 3 binden fazla haneyi etkilerken, birçok yol trafiğe kapatıldı.
NWS'nin 'Özellikle Tehlikeli Durum' uyarısı, yangınların hızla yayılmasına neden olan düşük nem ve şiddetli rüzgar koşullarının birleşimi için kullanılıyor. Bu uyarı, genellikle can ve mal kaybına yol açabilecek yangın koşulları için yapılıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin Batı ABD'de yangın sezonunu uzattığını ve yangınları daha şiddetli hale getirdiğini belirtiyor. Son yıllarda Kaliforniya, Oregon ve Nevada gibi eyaletlerde de rekor yangınlar yaşanmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin batısındaki bu yangınlar, sadece bölgeyi değil, küresel iklim dengesini de etkiliyor. Büyük miktarda karbon salınımına neden olan bu yangınlar, atmosferdeki sera gazı yoğunluğunu artırıyor. Ayrıca, oluşan duman bulutları kıtalar arası taşınımla Avrupa ve Asya'ya kadar ulaşabiliyor. Ekonomik olarak ise yangınlar, tarım arazilerine, enerji hatlarına ve turizm potansiyeline zarar vererek milyarlarca dolarlık kayba yol açıyor. ABD hükümeti, yangınla mücadele için bütçeden ek kaynak ayırmayı planlarken, uzun vadede orman yönetimi politikalarının yeniden gözden geçirileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki yangınlar Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, iklim değişikliğinin küresel boyutunu hatırlatması açısından önem taşıyor. Türkiye, Akdeniz kuşağında yer alan bir ülke olarak benzer orman yangınları riskiyle karşı karşıya. 2021 yılında yaşanan büyük yangınlar, Türkiye'nin yangınla mücadele kapasitesini test etmiş ve uluslararası iş birliğinin önemini ortaya koymuştu. Ayrıca, ABD yangınlarının yol açtığı ekonomik kayıplar, küresel tedarik zincirlerine etki edebilir; bu da Türkiye'nin ihracat ve ithalat dengelerini dolaylı olarak etkileyebilir.
