Kaliforniya eyaleti, ABD federal mahkemesinden ve Federal İletişim Komisyonu'ndan (FCC), AT&T'nin geleneksel bakır tabanlı telefon hizmetini sonlandırma planını durdurmasını istedi. Eyalet yetkilileri, özellikle kırsal ve yoksul bölgelerde yaşayan milyonlarca kişinin temel iletişim hakkının korunması gerektiğini savunuyor. AT&T, bakır altyapının bakım maliyetinin yüksek olduğunu ve müşterilerin büyük çoğunluğunun fiber optik veya kablosuz hizmetlere geçtiğini belirtiyor. Ancak Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu (CPUC), bu geçişin güvenilirlik, afet durumunda iletişim ve düşük gelirli haneler için erişim sorunları yaratacağını vurguluyor.
Gelişmenin Arka Planı
AT&T, 2022 yılında eyalet genelinde bakır telefon hatlarını kapatma başvurusunda bulunmuştu. Şirket, bakır altyapının onarım ve bakımının her yıl milyarlarca dolara mal olduğunu, buna karşılık kullanım oranının yüzde 10'un altına düştüğünü iddia ediyor. Öte yandan, tüketici savunucuları ve California Public Utilities Commission, bu hamlenin özellikle yaşlılar, engelliler ve acil durumlarda telefon hattına bağımlı olanları olumsuz etkileyeceğini söylüyor. Ayrıca, doğal afetlerde (orman yangınları, depremler) cep telefonu şebekelerinin çökmesi halinde bakır hatların hayati öneme sahip olduğu belirtiliyor. FCC de AT&T'nin talebini reddetmiş, ancak şirket federal mahkemeye başvurarak karara itiraz etmişti. Kaliforniya, bu itiraz sürecinde mahkemeye sunduğu dilekçeyle eyaletin düzenleme yetkisini ve vatandaşların temel telefon hizmetine erişim hakkını savunuyor.
ABD Genelinde Emsal Oluşturabilir
Bu dava, ABD genelinde diğer eyaletlerde de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Ülke çapında birçok telekomünikasyon şirketi, bakır altyapıyı kaldırarak IP tabanlı hizmetlere geçmek istiyor. FCC, 2023'te yayımladığı bir raporda, bakır altyapının terk edilmesinin geniş bant yaygınlaştırmasını hızlandırabileceğini, ancak düşük gelirli ve kırsal bölgelerde yaşayanlar için erişim sorunları yaratabileceğini kabul etmişti. Kaliforniya'nın açtığı dava, eyaletlerin federal düzenlemelere karşı direnme gücünü de test ediyor. Eğer mahkeme AT&T lehine karar verirse, bu durum diğer şirketler için de bir emsal teşkil edecek ve bakır hatların kapatılmasını hızlandıracaktır. Tersine, Kaliforniya'nın başarılı olması, tüketici hakları ve evrensel hizmet ilkesinin korunması açısından önemli bir kazanım olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir dönüşüm yaşanıyor; Türk Telekom bakır altyapıyı fibere dönüştürüyor. Kaliforniya'daki dava, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Özellikle deprem gibi afetlerde cep telefonu şebekelerinin çökmesi durumunda bakır hatların yedek iletişim aracı olarak korunması gerektiği ortaya çıkıyor. Ayrıca, kırsal bölgelerde yaşayan nüfusun fiber erişimi olmadığı sürece bakır hatların kapatılması dijital uçurumu derinleştirebilir. Türkiye'nin, evrensel hizmet yükümlülüğü çerçevesinde bu geçişi adil ve kapsayıcı bir şekilde yönetmesi kritik önem taşıyor. Rekabet Kurumu ve BTK'nın benzer bir süreçte tüketici mağduriyetini önleyici düzenlemeler yapması gerekebilir.
