ABD'de saatlerin 1 Kasım'da geri alınmasına iki aydan az bir süre kala, Başkan Donald Trump'ın kalıcı yaz saati uygulamasına geçiş vaadi Kongre'de tıkanmış durumda. Senatoda oybirliğiyle kabul edilen ancak Temsilciler Meclisi'nde ilerlemeyen yasa tasarısı, hem eyaletler arası fikir ayrılıkları hem de sağlık ve enerji boyutlarıyla tartışılmaya devam ediyor.
Gelişmenin Arka Planı ve Mevcut Durum
ABD'de her yıl mart ayının ikinci pazarında saatler bir saat ileri, kasım ayının ilk pazarında ise bir saat geri alınıyor. Bu uygulama, 1918'den bu yana çeşitli yasalarla düzenleniyor ve ülke genelinde enerji tasarrufu sağladığı gerekçesiyle savunuluyor. Ancak son yıllarda kalıcı yaz saati uygulamasına geçilmesi yönündeki talepler artmış durumda. Mart 2022'de Senato, Güneş Işığı Koruma Yasası'nı oybirliğiyle kabul etti. Bu yasa, saatlerin kasım ayında geri alınmamasını ve kalıcı olarak yaz saatinin uygulanmasını öngörüyor. Ancak Temsilciler Meclisi'nde tasarı komitede bekletiliyor ve oylamaya sunulmadı.
Başkan Trump, 2019'da kalıcı yaz saati fikrini desteklediğini açıklamıştı. Geçtiğimiz aylarda da “Cumhuriyetçiler, yaz saati uygulamasına son vermek için ellerinden geleni yapacaklar” şeklinde bir mesaj paylaştı. Ancak bu konudaki girişimler, eyaletlerin farklı tercihleri ve federal yasaların değiştirilmesinin zorluğu nedeniyle tıkanmış durumda. Şu anda Hawaii ve Arizona'nın büyük bölümü yaz saati uygulamasını hiç kullanmıyor. Diğer birçok eyalet ise kendi sınırları içinde kalıcı standart saat ya da kalıcı yaz saati uygulamasına geçmek için federal onay bekliyor.
Kalıcı Yaz Saatinin Potansiyel Etkileri ve Tartışmalar
Kalıcı yaz saati uygulamasının enerji tasarrufu, trafik kazalarının azalması ve perakende satışların artması gibi potansiyel faydaları olduğu öne sürülüyor. Ancak uzmanlar, kış aylarında güneşin daha geç doğacağını ve özellikle kuzey eyaletlerinde sabah saatlerinin karanlık geçeceğini belirtiyor. Bu durumun, öğrencilerin ve erken saatte işe gidenlerin güvenliğini olumsuz etkileyebileceği, ayrıca biyolojik saatler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade ediliyor. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi, kalıcı standart saate geçilmesini tavsiye ederken, kalıcı yaz saatinin sağlık risklerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Yasa tasarısının Temsilciler Meclisi'ndeki geleceği belirsizliğini koruyor. Meclis Başkanı Kevin McCarthy daha önce konuyu gündeme alabileceklerini söylese de, önceliğin bütçe ve diğer acil konulara verilmesi nedeniyle tasarının bu yıl yasalaşması zor görünüyor. Bazı milletvekilleri, federal düzeyde tek tip bir uygulama yerine eyaletlere kendi kararlarını verme hakkı tanınması gerektiğini savunuyor. Diğerleri ise ulusal düzeyde tek bir saatin, havayolu şirketleri ve televizyon yayıncıları gibi sektörlerde oluşturacağı karmaşayı gerekçe göstererek federal müdahalenin önemine işaret ediyor.
Kamuoyundaki destek ise son yıllarda artış gösteriyor. Anketlere göre Amerikalıların yaklaşık üçte ikisi saat değişikliğinin tamamen kaldırılmasından yana. Kaliforniya, Florida ve Washington gibi birçok eyalet, kendi sınırları içinde kalıcı yaz saati uygulamasını başlatmak için federal onay bekleyen yasalar çıkardı. Ancak federal onay olmadıkça bu yasalar uygulanamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin de 2016'da kalıcı yaz saati uygulamasına geçtiği göz önüne alındığında dikkat çekici bir paralellik taşıyor. Türkiye, enerji tasarrufu ve güneş ışığından maksimum fayda sağlamak amacıyla bu uygulamayı benimsemişti. ABD'nin alacağı karar, küresel ölçekte saat uygulamaları konusunda bir emsal oluşturabilir. Türkiye, ekonomik ilişkileri ve diplomatik bağları çerçevesinde, uluslararası ticaret ve iletişimde uyumluluk açısından ABD'nin bu konudaki nihai tutumunu yakından izlemektedir. Türkiye'nin uygulaması, kış aylarında güneşin geç doğması nedeniyle bazı sosyal eleştirilere yol açsa da, hükümetin enerji politikaları çerçevesinde sürdürülmektedir.
