ABD'de yapay zeka (AI) alanındaki işe alımlarda kadınların payı yalnızca yüzde 26'da kaldı. LinkedIn verilerine göre, geçtiğimiz yıl yapay zeka rollerine yeni başlayanların sadece dörtte biri kadinken, bu oran yapay zeka dışındaki mesleklerde yüzde 50'ye ulaşıyor. Bu tablo, teknolojinin en hızlı büyüyen sektöründe cinsiyet eşitsizliğinin ne kadar derin olduğunu gösteriyor.
Yapay zeka işgücünde kadınların durumu
LinkedIn'in yayınladığı yeni araştırmaya göre, 2024 yılında ABD'de yapay zeka ile ilgili işlere alınan yeni çalışanların yalnızca yüzde 26'sını kadınlar oluşturdu. Bu oran, yapay zeka dışındaki tüm mesleklerdeki kadın istihdam oranının (yüzde 50) yaklaşık yarısı kadar. Veriler, kadınların yapay zeka sektöründe temsil edilme oranının son yıllarda pek değişmediğini, hatta bazı alanlarda gerilediğini ortaya koyuyor.
Raporda, kadınların özellikle makine öğrenimi, veri bilimi ve yapay zeka mühendisliği gibi teknik pozisyonlarda çok az yer aldığı vurgulanıyor. Buna karşılık, yapay zeka etiği, politika ve eğitim gibi daha az teknik alanlarda kadınların oranı nispeten daha yüksek. Ancak bu alanlar, sektörün en çok değer verdiği ve en yüksek maaşları ödediği pozisyonlar arasında yer almıyor.
Uzmanlar, bu durumun yalnızca bir eşitsizlik sorunu olmadığını, aynı zamanda ekonomik bir kayıp olduğunu belirtiyor. Çeşitliliğin eksik olduğu bir iş gücü, farklı bakış açılarından yoksun olduğu için yenilikçilikte ve problem çözmede zayıf kalıyor. Ayrıca, yapay zeka sistemlerinin tasarımında kadınların yeterince temsil edilmemesi, bu sistemlerin toplumsal cinsiyet önyargılarını sürdürme riskini artırıyor.
Küresel tablo ve sektörün geleceği
Bu tablo yalnızca ABD'ye özgü değil. Dünya Ekonomik Forumu'nun raporlarına göre, küresel ölçekte yapay zeka alanında çalışanların yalnızca yüzde 30'unu kadınlar oluşturuyor. Bu oran, mühendislik ve teknoloji alanlarındaki genel kadın istihdam oranının da altında. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde bu fark daha da açılıyor.
Yapay zeka sektörü, önümüzdeki yıllarda milyonlarca yeni iş yaratması beklenen bir alan. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'na göre, 2029'a kadar veri bilimci ve yapay zeka uzmanı işlerinin yüzde 15'ten fazla büyümesi öngörülüyor. Bu büyüme, kadınların iş gücüne katılımı açısından bir fırsat penceresi sunuyor. Ancak mevcut eğilimler devam ederse, kadınlar bu büyümeden yeterince pay alamayacak.
Şirketlerin ve hükümetlerin bu durumu düzeltmek için adımlar atması gerekiyor. Eğitim programları, mentorluk ağları ve esnek çalışma koşulları gibi önlemler, kadınların yapay zeka alanına girişini teşvik edebilir. Ayrıca, işe alım süreçlerinde çeşitlilik hedefleri belirlemek ve önyargıları azaltmak da önemli bir rol oynayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu küresel tablo, Türkiye'nin yapay zeka stratejileri açısından da önemli dersler içeriyor. Türkiye, Ulusal Yapay Zeka Stratejisi kapsamında 2025 hedeflerine ulaşmayı planlarken, kadınların bu alandaki istihdamına özel önem vermeli. Aksi halde, nitelikli iş gücü havuzunun yarısını kullanmadan küresel rekabette geride kalma riski bulunuyor. Türkiye'de mühendislik ve teknoloji alanlarında kadın oranı dünya ortalamasının üzerinde olsa da, yapay zeka gibi yeni nesil alanlarda bu avantaj kaybedilebilir. Üniversitelerde yapay zeka eğitimi alan kadın öğrencilerin desteklenmesi ve sektördeki kadın rol modellerinin öne çıkarılması, uzun vadede bu farkın kapanmasına katkı sağlayabilir.
