ABD Başkanı Donald Trump, Güney Kore'nin ABD askeri varlığına ilişkin mali katkısı hakkında yöneltilen bir soruya öfkeli bir tepki verdi. Trump, CNN muhabirinin sorusu üzerine sözünü keserek, muhabirin 'kaba' davrandığını söyledi ve Güney Kore'nin savunma harcamaları konusundaki tutumunu savundu. Olay, Washington'da düzenlenen bir basın toplantısında yaşandı. Başkan, Güney Kore'nin bu yıl itibarıyla ABD askeri varlığına yönelik katkı payını önemli ölçüde artırdığını iddia etti ve bu konuda eleştirilere maruz kalmanın haksız olduğunu belirtti.
Gelişmenin arka planı
Basın toplantısında muhabirin, Güney Kore'nin ABD birliklerinin konuşlandırılması için ödediği payın artışına rağmen, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının maliyetinin tam olarak karşılanıp karşılanmadığı yönündeki sorusu üzerine Trump'ın tepkisi sert oldu. Başkan, "Bu soruyu sorma şekliniz çok kaba" diyerek muhabirin sözünü kesti. Ardından, Güney Kore'nin yıllık 2 milyar dolara yakın bir katkı yaptığını ve bu rakamın geçen yıla göre büyük bir artış gösterdiğini savundu. Trump, "Onlar çok zengin bir ülke ve bizim için çok değerliler. Fakat bu konuda bize karşı adil olmaları gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, ABD ile Güney Kore arasında devam eden ve 2020'de yeniden müzakere edilen Savunma Mali Paylaşımı Anlaşması (SMA) çerçevesinde yaşanan gerilimleri yansıtıyor. Trump yönetimi, Seul'ün ABD birliklerinin konuşlandırma maliyetine katkısının 5 milyar dolara çıkarılmasını talep etmiş, ancak iki ülke 2021'de yaklaşık 1.4 milyar dolarlık bir artış konusunda anlaşmaya varmıştı. Bu durum, Güney Kore'de kamuoyunda ve siyasette tartışmalara yol açmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın bu çıkışı, ABD'nin müttefikleriyle savunma harcamaları konusundaki pazarlıklarının bir parçası olarak görülüyor. ABD, NATO ülkelerinden de gayri safi yurt içi hasılalarının %2'sini savunmaya ayırmalarını isterken, Asya'daki müttefikleri Japonya ve Güney Kore'den de benzer taleplerde bulunuyor. Uzmanlar, bu yaklaşımın Washington'un bölgedeki ittifak ilişkilerini zorlayabileceği yorumunu yapıyor. Özellikle Kuzey Kore'nin nükleer tehdidi karşısında ABD-Güney Kore askeri iş birliğinin kritik önemde olduğunu belirten analistler, bu tür açıklamaların ittifakın geleceğine ilişkin belirsizlik yaratabileceğini ifade ediyor.
Trump'ın sözleri, aynı zamanda ABD'nin müttefiklerine yönelik genel tutumunu da gözler önüne seriyor. Başkan, daha önce de Almanya ve diğer NATO üyelerini savunma harcamalarını artırmadıkları için sert şekilde eleştirmişti. Bu kez Güney Kore'ye yönelik olarak aynı üslubu kullanması, Amerika'nın küresel askeri angajmanını yeniden şekillendirme çabası olarak değerlendiriliyor. Öte yandan, Güney Kore'deki yetkililer, savunma iş birliğinin devam etmesinden yana olduklarını ve mevcut anlaşmanın her iki tarafın da çıkarlarını gözettiğini vurguluyorlar.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'nin ABD ile savunma ve güvenlik ilişkilerinde yaşadığı benzer tartışmalara ışık tutuyor. ABD Başkanı'nın müttefiklere yönelik bu tarz çıkışları, Türkiye'de de yabancı askeri varlığın maliyeti ve egemenlik hakları konusundaki hassasiyetleri akla getiriyor. Ankara, özellikle İncirlik Üssü ve diğer askeri üslerin finansmanı konusunda zaman zaman bu tür taleplerle karşılaşmıştır. Ancak Türkiye, hem NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olması hem de küresel güvenliğe yaptığı katkılar nedeniyle farklı bir konumda. Bu gelişme, ABD'nin müttefiklerine yönelik baskılarının arttığı bir dönemde, Ankara'nın da savunma diyalogunu güçlendirmesi ve kendi çıkarlarını net şekilde ortaya koyması gerektiğini gösteriyor.
