Çin'in en büyük e-ticaret şirketlerinden JD.com'un kurucusu ve CEO'su Richard Liu, teslimat sektöründe çalışan 700 bin kuryenin 'er ya da geç' robotlarla değiştirileceği uyarısında bulundu. Liu, Pekin'de düzenlenen bir teknoloji konferansında yaptığı açıklamada, otomasyonun hızla yaygınlaştığını ve bu durumun milyonlarca gig ekonomisi çalışanını tehdit ettiğini belirtti. Çin'de halihazırda 12 milyondan fazla teslimat kuryesi bulunuyor ve uzmanlar, bu iş gücünün büyük bir kısmının önümüzdeki on yıl içinde otomasyona yenik düşeceğini tahmin ediyor.
Teknolojik dönüşümün boyutları
JD.com, lojistik operasyonlarında otonom araçlar, dronlar ve akıllı depolar kullanmaya başlayan ilk Çinli şirketlerden biri. Şirket, 2020 yılından bu yana 20'den fazla şehirde otonom teslimat araçlarını test ediyor. Liu, yaptığı açıklamada 'Robotlar asla yorulmaz, mola istemez ve maaş talep etmez. Kaçınılmaz olarak insan iş gücünün yerini alacaklar' ifadelerini kullandı. Çin hükümeti ise bu hızlı teknolojik dönüşümün işsizliği artırabileceği endişesiyle, otomasyonun sosyal etkilerini dengeleyecek politikalar üzerinde çalışıyor.
Çin'deki gig ekonomisi çalışanları, genellikle sosyal güvenceden yoksun ve düşük ücretlerle çalışıyor. 2021 yılında yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, bu çalışanlara asgari ücret ve sigorta hakkı tanısa da, otomasyon tehdidi karşısında bu hakların ne kadar süreyle korunabileceği belirsiz. Uzmanlar, JD.com gibi dev şirketlerin robotik yatırımlarının sadece kuryeleri değil, depo işçilerini ve diğer lojistik personelini de etkileyeceğini vurguluyor.
Küresel boyut ve benzer eğilimler
Çin'deki bu dönüşüm, küresel lojistik sektöründe de benzer tartışmaları alevlendirdi. Amazon, FedEx ve DHL gibi uluslararası şirketler de otonom teslimat araçlarına büyük yatırımlar yapıyor. Amazon, 2023 yılı itibarıyla ABD'de 100 binden fazla otonom teslimat robotu kullanmayı hedefliyor. Ancak Çin, merkezi planlama ve devlet desteği sayesinde bu alanda en hızlı ilerleyen ülke konumunda.
Dünya Ekonomik Forumu'nun bir raporuna göre, otomasyon 2025 yılına kadar dünya genelinde 85 milyon işi yok edebilir, ancak aynı zamanda 97 milyon yeni iş yaratabilir. Ne var ki, yeni işlerin çoğu yüksek vasıf gerektireceği için düşük vasıflı işçilerin işsiz kalma riski yüksek. Çin'de hükümet, bu dönüşümü yönetmek için işçilere yeniden eğitim programları sunuyor, ancak 700 bin kuryenin tamamının bu programlara katılması mümkün görünmüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki bu gelişme, Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de e-ticaret ve teslimat sektörü hızla büyürken, benzer bir otomasyon dalgasının ülkemizde de yaşanması bekleniyor. Türkiye'de yaklaşık 500 bin kişinin gig ekonomisinde çalıştığı tahmin ediliyor. Çin'deki dönüşüm, bu iş gücünün geleceği için erken bir uyarı olabilir. Ayrıca, JD.com'un bu açıklaması, Türk e-ticaret şirketleri için de bir rekabet sinyali: Otomasyona yatırım yapmayan firmalar, maliyet avantajını kaybedebilir. Türkiye'nin bu dönüşüme hazırlıklı olması, hem iş gücü politikalarını güncellemesi hem de teknoloji yatırımlarını artırması gerektiğini gösteriyor.
