Arnavutluk'un güney sahilinde, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı bir şirket tarafından planlanan dev lüks tatil köyü projesi, ülkede günlerdir süren protestolara yol açtı. Protestocular, projenin bölgedeki flamingo popülasyonunun yaşam alanını yok edeceğini ve çevre felaketine neden olacağını savunuyor. Gösteriler, başkent Tiran ve projenin yapılması planlanan Vlorë kıyısında yoğunlaşırken, çevre aktivistleri ve yerel halk, hükümetin projeyi durdurmasını talep ediyor.
Gelişmenin arka planı
Proje, turizm potansiyeli yüksek olan Vlorë bölgesinde inşa edilmek istenen ve içinde lüks oteller, golf sahaları ve konutlar bulunan büyük bir tatil kompleksini kapsıyor. Kushner'ın yatırım fonu Affinity Partners ile bağlantılı olduğu belirtilen şirket, bölgenin doğal güzelliklerini ve plajlarını kullanarak yüksek gelirli turistlere hitap etmeyi hedefliyor. Ancak projenin, bölgedeki önemli bir kuş cenneti olan Narta Lagünü'ne bitişik arazide yer alması, çevrecilerin tepkisini çekiyor. Lagün, her yıl binlerce flamingonun göç ettiği ve ürediği bir alan olarak biliniyor. Çevre örgütleri, projenin inşaatının lagünün ekolojik dengesini bozacağını, su kirliliğine ve biyoçeşitlilik kaybına yol açacağını belirtiyor.
Protestolar, geçtiğimiz hafta başında sosyal medyada örgütlenen küçük bir grupla başladı ancak kısa sürede binlerce kişinin katıldığı büyük gösterilere dönüştü. Arnavutluk'un dört bir yanından gelen aktivistler, "Kushner defol, flamingolar kalsın" sloganlarıyla yürüyüşler düzenliyor. Bazı protestocular, ABD'nin Tiran Büyükelçiliği önünde toplanarak projeyi destekleyen Arnavut hükümetini istifaya çağırdı. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama ise projenin ülke ekonomisine katkı sağlayacağını ve istihdam yaratacağını savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kushner'ın Arnavutluk'taki yatırımı, Trump ailesinin eski başkanlık döneminden bu yana uluslararası iş bağlantılarını sürdürdüğünün bir göstergesi olarak dikkat çekiyor. Affinity Partners, Suudi Arabistan kamu fonu ve diğer Körfez yatırımcılarından aldığı milyarlarca dolarlık yatırımla biliniyor. Arnavutluk hükümeti, yabancı yatırımı çekmek için projeye kolaylık sağlarken, çevreciler bunun geri dönüşü olmayan ekolojik zararlara yol açacağını savunuyor. Benzer çevre protestoları son yıllarda Balkanlar'da sıkça görülüyor; Hırvatistan'da lüks villalar, Karadağ'da ise otel projelerine karşı eylemler düzenlenmişti. Bu olay, küresel çapta iklim aktivistlerinin dikkatini çekmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk'taki bu protesto, Türkiye'nin de yakından izlediği bir gelişme. Türkiye, Balkanlar'da artan yabancı yatırım ve turizm projelerine benzer bir dengeyi çevre koruma ile sürdürmeye çalışıyor. Özellikle Akdeniz kıyılarında benzer lüks tatil köyü projeleri çevre tartışmalarını beraberinde getiriyor. Bu olay, Türkiye'nin turizm yatırımlarını değerlendirirken çevresel sürdürülebilirlik ve yerel toplulukların katılımını da göz önünde bulundurması gerektiğine işaret ediyor. Ayrıca, Kushner gibi ABD'li üst düzey isimlerin bölgedeki yatırımları, Türk dış politikası açısından Balkanlar'da ABD etkisinin artması anlamına gelebilir ve bu durum Ankara'nın bölgedeki nüfuz mücadelesini etkileyebilir.
