Japonya'nın en büyük savunma sanayi şirketlerinden Mitsubishi Heavy Industries (MHI), otomobil fabrikalarının askeri insansız hava araçları (İHA) üretimine dönüştürülmesi fikrine karşı çıktı. Şirketin CEO'su, bu tür bir dönüşümün 'vergi mükelleflerinin parasının büyük bir israfı' olacağını belirtti. MHI, savunma sanayinde köklü bir geçmişe sahip ve F-35 savaş uçaklarının montajı ile Type 10 tanklarının üretiminde kilit rol oynuyor. CEO, mevcut otomobil üretim hatlarının askeri drone üretimine uygun olmadığını ve bu dönüşümün maliyetinin beklenenden çok daha yüksek olacağını vurguladı.
Dönüşümün teknik ve ekonomik engelleri
MHI CEO'su, otomobil fabrikalarının yüksek hacimli, düşük karmaşıklıklı üretime göre tasarlandığını, oysa askeri drone'ların düşük hacimli, yüksek hassasiyetli ve sıkı güvenlik protokolleri gerektiren bir üretim süreci olduğunu ifade etti. Otomobil üretiminde kullanılan robotik kollar ve montaj hatları, drone'ların karbon fiber gövdeleri, gelişmiş aviyonik sistemleri ve silah entegrasyonu için yetersiz kalıyor. Ayrıca, askeri üretimde kalite kontrol ve test süreçleri çok daha katıdır. CEO, 'Bir otomobil fabrikasını bir gecede drone fabrikasına çeviremezsiniz. Bu, milyarlarca dolarlık yatırım ve yıllar süren bir dönüşüm gerektirir' dedi. Özellikle Japonya'nın artan savunma bütçesi ve Çin tehdidine karşı askeri kapasitesini güçlendirme çabaları bağlamında, bu açıklama dikkat çekici. Hükümet, yerli savunma sanayini güçlendirmek için otomotiv sektörünün kabiliyetlerinden yararlanmayı planlıyordu ancak MHI'nın uyarıları bu planın sorgulanmasına yol açtı.
Bölgesel ve küresel boyut
Japonya, artan Çin tehdidi ve Kuzey Kore füze denemeleri karşısında savunma harcamalarını önemli ölçüde artırıyor. 2023'te kabul edilen yeni milli güvenlik stratejisi, savunma bütçesinin GSYİH'nın %2'sine çıkarılmasını ve saldırı kabiliyetlerinin geliştirilmesini öngörüyor. Bu bağlamda, insansız hava araçları Japon savunma stratejisinde kilit bir rol oynuyor. Ancak MHI'nın itirazı, otomotiv devlerinin (Toyota, Honda, Nissan) savunma üretimine geçişinin zorluklarını ortaya koyuyor. Küresel ölçekte, birçok ülke sivil üretim tesislerini askeri amaçlı kullanmayı değerlendiriyor. Örneğin, ABD'de Tesla ve GM, pandemi döneminde solunum cihazı üretimine geçmişti. Ancak drone üretimi, çok daha karmaşık ve hassas bir alan. Uzmanlar, otomotiv sektörünün savunma sanayine entegrasyonunun ancak ortak girişimler veya teknoloji transferi ile mümkün olabileceğini belirtiyor. MHI'nın uyarısı, Japonya'nın askeri modernizasyon hedeflerine ulaşmak için alternatif yollar araması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savunma sanayinde özellikle insansız hava araçları alanında önemli bir oyuncu haline geldi. Baykar'ın Bayraktar TB2 ve Akıncı İHA'ları, hem yurtiçinde hem de ihracat pazarlarında büyük başarı elde etti. Japonya'nın otomotiv-sektör dönüşümü tartışması, Türkiye için iki açıdan önemli. Birincisi, Türk otomotiv sektörü (TOFAŞ, Oyak-Renault, Ford Otosan) de savunma üretimine yönelme potansiyeli taşıyor ancak MHI'nın uyarıları, bu geçişin teknik zorluklarını hatırlatıyor. İkincisi, Japonya'nın İHA konusunda dışa bağımlılığı artarsa, Türkiye için yeni bir ihracat pazarı oluşabilir. Şu an Baykar ve TAI, Asya pazarında aktif ancak Japonya gibi NATO müttefiki bir ülkeye satış, siyasi ve teknik engeller barındırıyor. Yine de, MHI'nın değerlendirmesi, savunma sanayinde hızlı dönüşümün risklerini gösteriyor.
