İtalya'da 2018 yılında 43 kişinin ölümüne yol açan Morandi Köprüsü felaketinde, köprünün işletmecisi Autostrade per l'Italia'nın eski CEO'su Giovanni Castellucci 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cenova'da görülen davada toplam 32 sanık mahkum olurken, 25 kişi beraat etti veya zamanaşımı nedeniyle düşürüldü. Facianın ardından 6 yıl süren yargı süreci, İtalya'da altyapı güvenliği ve kamu ihale denetimi konularında tartışmaları yeniden alevlendirdi. Mahkeme, Castellucci'yi bilinçli taksir ve kamu güvenliğini tehlikeye atma suçlarından sorumlu buldu. Aynı davada Autostrade per l'Italia'nın eski yöneticilerinden Paolo Berti ise 8 yıl ceza aldı.
Morandi Köprüsü'nün çöküşü ve yargı süreci
14 Ağustos 2018'de Cenova'daki Morandi Köprüsü, yoğun trafik saatlerinde aniden çökmüş, 43 kişi hayatını kaybetmiş ve yüzlerce kişi yaralanmıştı. 1967 yılında inşa edilen köprü, yıllardır bakım ve onarım çalışmalarıyla gündemdeydi. Felaketin ardından başlatılan soruşturmada, köprünün işletmecisi Autostrade per l'Italia ve bağlı kuruluşu Spea Engineering'in ihmalleri olduğu tespit edildi. Savcılık, şirketin bakım ve denetim süreçlerinde ciddi eksiklikler bulunduğunu, köprünün yapısal sorunlarının yıllardır bilindiğini ancak gerekli önlemlerin alınmadığını iddia etti. Dava sürecinde 20'si eski veya görevdeki şirket yöneticisi, 7'si kamu görevlisi olmak üzere 59 sanık yargılandı. Mahkeme, 32 sanığa toplam 200 yılı aşkın hapis cezası verirken, 25 kişi hakkında beraat veya zamanaşımı kararı çıkardı. Castellucci'nin cezası, diğer sanıklara kıyasla en ağırlardan biri oldu.
İtalya'da altyapı güvenliği tartışmaları
Morandi Köprüsü faciası, İtalya'da altyapı güvenliği ve kamu-özel işbirliği modellerinin sorgulanmasına yol açtı. Facianın hemen ardından hükümet, Autostrade per l'Italia'nın imtiyaz sözleşmesini feshetme girişiminde bulunmuş, ancak hukuki süreçler nedeniyle bu adım tamamlanamamıştı. 2020 yılında köprünün yeniden inşası tamamlanmış ve adı San Giorgio Köprüsü olarak değiştirilmişti. Davanın sonuçlanması, İtalya'da altyapı projelerinde hesap verebilirlik ve şeffaflık taleplerini yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, bu kararın diğer Avrupa ülkelerinde de benzer davalar için emsal teşkil edebileceğini belirtiyor. Özellikle yaşlanan altyapıların denetimi ve bakım sorumluluğu konusunda şirket yöneticilerinin cezai sorumluluğu tartışılıyor. Avrupa Birliği de üye ülkelerdeki kritik altyapıların güvenliğine yönelik düzenlemeleri sıkılaştırma çalışmalarına hız verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Morandi Köprüsü davası, Türkiye'deki benzer altyapı projelerinin denetimi ve işletmesi açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de özellikle büyük köprüler, otoyollar ve tüneller özel sektör işletmeciliği ile yönetiliyor. Bu tür yapıların bakım ve güvenlik standartlarının sıkı denetlenmesi, olası felaketlerin önlenmesi için kritik. Davanın sonucu, şirket yöneticilerinin ihmali durumunda cezai sorumluluk taşıyabileceğini gösteriyor. Türkiye'de 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından altyapı dayanıklılığı ve denetim mekanizmaları daha fazla sorgulanmaya başlandı. İtalya'daki bu karar, Türk kamuoyunda da altyapı güvenliği ve işletme şirketlerinin sorumlulukları konusunda farkındalık oluşturabilir.
